فصلنامه مطالعات مدیریت گردشگری

چکیده

چکیده گردشگری ورزشی، به‌عنوان یکی از اشکال مهم گردشگری، راهی مؤثر برای توسعه اقتصادی است. نواحی روستایی شمال خراسان رضوی به دلیل شرایط محیطی از مشکلاتی مانند تنوع کم فعالیت‌ها، درآمد پایین و کمبود شغل رنج می‌برند. بااین‌حال، این منطقه به لحاظ فرهنگی غنی و مهد کشتی باچوخه، ورزشی ریشه‌دار در فرهنگ و قومیت محلی، است. استقبال گسترده گردشگران از این رویداد، پتانسیل آن را برای بهبود اقتصاد منطقه نشان می‌دهد. این پژوهش با هدف بررسی اثرات گردشگری ورزشی رویدادمحور بر تاب‌آوری اقتصادی روستاها انجام شد. داده‌ها از طریق پرسشنامه در 11 روستا جمع‌آوری و با روش پیمایشی، آمار توصیفی-استنباطی و مدل CODAS تحلیل شدند. پنج مولفه (حکمرانی خوب، توسعه اجتماعی، کارایی بازارهای خرد، عوامل محیطی، ثبات اقتصاد) بررسی شدند که میانگین آن‌ها (4 تا 3.36) نشان‌دهنده تأثیر مثبت گردشگری ورزشی است. رتبه‌بندی CODAS نشان داد روستای رهورد (امتیاز 1.61) پیشرو، و برغمد و امام‌وردی‌خان در رتبه‌های بعدی هستند.

چکیده این پژوهش با هدف طراحی الگویی برای سیاست‌گذاری توسعه گردشگری اجتماعی هوشمند در ایران انجام شده است. مطالعه حاضر از نوع بنیادی بوده و با رویکرد میدانی به جمع‌آوری داده‌ها پرداخته است. جامعه مشارکت‌کنندگان شامل دو گروه از خبرگان، یعنی اساتید سیاست‌گذاری در حوزه گردشگری و مدیران فعال در صنعت گردشگری بوده است. داده‌های کیفی از طریق مصاحبه‌ با ۶ پرسش گردآوری شد تحلیل داده‌ها با روش داده‌بنیاد انجام شد. نتایج نشان داد سرمایه اجتماعی جامعه میزبان، انگیزه‌های اقتصادی، ظرفیت نهادی در برنامه‌ریزی گردشگری و تحول دیجیتال بر گردشگری اجتماعی هوشمند مؤثرند. نظام نهادی، زیرساخت هوشمند و ناکارآمدی توزیع فضایی بر تنظیم سند ملی توسعه گردشگری اجتماعی، برنامه‌ریزی فضایی عدالت‌محور، نوآوری هوشمند برای عدالت در تجربه گردشگری، تقویت نهادهای سیاست‌گذار، توانمندسازی نیروی انسانی و نهادینه‌سازی گفتمان مسئولیت‌پذیری اثرگذارند. راهبردها و اقدامات منجر به پیامدها شامل توازن فرصت‌های گردشگری، پویایی اجتماعی مقصدها، ارتقای جایگاه ملی گردشگری و توسعه فراگیر پایدار می‌شوند.

چکیده گردشگری اجتماع‌محور می‌تواند به بهبود شرایط اقتصادی و اجتماعی جوامع محلی کمک کند، هدف این تحقیق شناسایی و تحلیل موانع مشارکت جامعه محلی در توسعه گردشگری اجتماع‌محور در نواحی روستایی است. جامعه آماری شامل 9 روستا از روستاهای هدف گردشگری شهرستان‌های سروآباد و مریوان در استان کردستان است که از این بین، بر اساس معیار اشباع نظری، 40 نفر انتخاب و داده ‏ها با استفاده از ابزار مصاحبه ‏های نیمه‏ ساختاریافته جمع ‏آوری شد. کدگذاری داده‌ها با استفاده از راهبرد نظریه زمینه‏ ای، موانع را به 9 دسته تقسیم کرده است که از جمله می‏توان به مدیریت برون‏زای طرح‏های گردشگری روستایی و عدم مشارکت روستاییان، نبود نظام پایش و انتقال اطلاعات مدیریتی و شواهد به سطوح تصمیم‏ گیری و تفاوت‏های فرهنگی ادراک ‏شده اشاره کرد. این تحقیق با شناسایی موانع مذکور، می‌تواند به سیاست‌گذاران و محققان کمک کند تا تصمیمات بهتری برای توسعه گردشگری اجتماع‌محور در نواحی روستایی اتخاذ کنند.

چکیده تحریم‌های ایالات‌متحده علیه ایران، بر رشد اقتصادی کشور و بخش گردشگری را تحت تأثیر قرارداده است. هدف از پژوهش بررسی شاخص‌های آثار اقتصادی تحریم‌های تجاری بر صنعت گردشگری ایران است. تحقیق ار نظر هدف، کاربردی و ازنظر نحوة گردآوری اطلاعات، توصیفی-کیفی و از طریق مصاحبه‌های نیمه ساختاری با خبرگان صنعت گردشگری ایران است. برای تحلیل از نرم‌افزار MAXQDA استفاده شد. یافته‌ها نشان می‌دهد از 26 کد اولیه از 702 بخش از مصاحبه‌ها شناسایی‌شده و 4 مؤلفه اصلی استخراج شد. از مؤلفه‌های اصلی 10 مقوله طبقه‌بندی شد. یافته‌ها نشان می‌دهد از عوامل مؤثر تحریم‌ها، مقوله تحریم‌های مالی با تعداد 234 کد در رتبه اول، مقوله اقدامات اجتماعی رتبه دوم و مقوله اقدامات سیاسی در رتبه سوم قرار دارد و مقوله تحریم‌های تجاری در رتبه آخر قرار گرفت. نتایج نشان می‌دهد تحریم‌ها بر تصویر تجاری مقصد تأثیر منفی می‌گذارد، سفرهای بین‌المللی به‌شدت محدود می‌شود، سرمایه‌گذاری مالی و زنجیره تأمین مختل می‌شود.

چکیده هدف اصلی پژوهش حاضر طراحی چارچوب توسعه گردشگری چرخشی در استان اردبیل با استفاده از رویکرد تحلیل محتوا است.برای دستیابی به این هدف با 19 نفر از خبرگان حوزه گردشگری مصاحبه‌های عمیق نیمه‌ساختاریافته انجام گرفت. سپس با تحلیل مصاحبه‌ها و کدگذاری داده‌ها، تعداد 229 کدباز و در سطح بالاتر به تعداد 26 کدمحوری احصا شد. افزون بر این به تعداد 10 کد انتخابی استخراج شد که عبارتنداز: مدیریت پایدار منابع محلی، تقویت فرهنگ و میراث محلی، بازمصرفی و همزیستی اکولوژیکی، مدیریت پسماند و شرایط بحرانی، توانمندسازی و مشارکت محلی، تقویت اقتصاد محلی و کارآفرینی، ارتقا همبستگی و آگاهی عمومی محلی، نوآوری و مدیریت خلاق، خودمختاری و اصلاح فرآیندهای مدیریتی، تنوع بخشی و مشوق محوری محلی. این پژوهش به عنوان یکی از نخستین مطالعات در حوزه گردشگری چرخشی، چارچوبی مفهومی برای توسعه این نوع گردشگری در استان اردبیل ارائه می‌دهد و در نهایت پیشنهاداتی برای تحقق آن ارائه کرده است.

چکیده هدف اصلی این پژوهش، گردآوری و ارزیابی مطالعات پیشین مرتبط با زنجیره ارزش گردشگری به‌منظور ترسیم تصویری جامع از وضعیت موجود و پیشنهاد مسیرهای آتی پژوهش است. در این راستا، طی یک بازه زمانی پنج‌ماهه، بیش از 65 مقاله بر اساس موضوع، اعتبار و سال انتشار از پایگاه‌های معتبر بین‌المللی نظیر Scopus، Web of Science و Google Scholar جستجو شد. پس از فرآیند غربالگری، در مجموع 51 مقاله انگلیسی منتشرشده بین سال‌های ۲۰۱۴ تا ۲۰۲۴ بر اساس رویکرد مرور سیستماتیک و قیف پارادایم تحلیل گردید. نتایج تحلیل‌ها حاکی از آن است که ابعاد کلیدی همچون پایداری زیست‌محیطی و عدالت اجتماعی، خصوصاً در مواجهه با بحران‌های جهانی نظیر همه‌گیری کووید-۱۹، در اغلب مطالعات نادیده انگاشته شده‌اند. این پژوهش با ارائه پیشنهادهایی برای مطالعات آینده، بر ضرورت تحلیل تطبیقی، ادغام فناوری‌های نوین و طراحی مدل‌های مقاوم‌سازی زنجیره ارزش تأکید می‌ورزد.

چکیده با افزایش رقابت در صنعت گردشگری و رشد انتظارات گردشگران، رقابت‌پذیری به عاملی کلیدی در موفقیت مقاصد تبدیل شده است. با وجود اهمیت این موضوع، تاکنون ارزیابی جامع و نظام‌مندی از وضعیت رقابتی پیست‌های اسکی ایران انجام نشده بود. این پژوهش با هدف شناسایی ابعاد مؤثر بر رقابت‌پذیری و رتبه‌بندی پیست‌های اسکی، به‌صورت آمیخته (کیفی و کمی) انجام شد. در فاز کیفی، از مرور نظام‌مند ادبیات و تکنیک دلفی فازی با مشارکت ۱۸ خبره، ۲۳ شاخص در شش بُعد اصلی استخراج شد. در فاز کمی، با مشارکت ۳۰۲ نفر از مدیران و کارشناسان گردشگری، داده‌ها از طریق پرسشنامه گردآوری و با آزمون‌های آماری تحلیل شد. نتایج نشان داد پیست‌ها از نظر رقابت‌پذیری تفاوت معناداری دارند؛ توچال رتبه نخست و کاکان رتبه آخر را داشتند. این نتایج می‌تواند راهنمایی برای بهبود سیاست‌های توسعه گردشگری زمستانی باشد.

چکیده با گسترش جهانی گردشگری و توجه به مسائل پایداری، بررسی رفتار مصرف‌کنندگان و سفرهای پایدار در این صنعت اهمیت بیشتری پیدا کرده است. هدف این پژوهش تحلیل شبکه علمی پژوهش‌های مرتبط با سفر مشتری و گردشگری پایدار است. این مطالعه با شبیه‌سازی شبکه‌های علمی و تحلیل‌های کتاب‌شناختی به شناسایی روندها و مفاهیم غالب در این حوزه می‌پردازد.
در این تحقیق از روش‌های کتاب‌سنجی، تحلیل شبکه علمی و تحلیل مضمون استفاده شد. داده‌ها از پایگاه اسکوپوس استخراج و با نرم‌افزار VOSviewer و Max-QDA تحلیل شدند. تحلیل‌های استنادی، پیوند کتاب‌شناختی، هم‌رخدادی واژگان و تحلیل مضمون انجام گرفت.
نتایج نشان داد که از سال ۲۰۲۰ به بعد، مقالات زیادی در زمینه پایداری و رفتار مشتری در گردشگری پایدار منتشر شده است. تحلیل مضمون تم‌های نوظهوری مانند پایداری مقصد، نقش فناوری در گردشگری پایدار و مشارکت جامعه محلی را شناسایی کرد.

چکیده این مطالعه با هدف شناسایی بخش‌های مختلف انگیزه‌ای بازار بالقوه‌ی گردشگران سلامت-تندرستی بازدید‌کننده از استان گیلان صورت می‌گیرد. همچنین مطالعه‌ی حاضر به بررسی تفاوتهای موجود میان بخش‌های انگیزه‌ای این بازار بالقوه از نظر منابع جمع‌آوری اطلاعات سفر، و میزان اهمیت قایل شده برای جاذبه‌ها/فعالیتهای مختلف گردشگری سلامت-تندرستی، و مولفه‌های روساخت و زیرساخت مقصد می‌پردازد. نمونه‌ای متشکل از 227 نفر به طور غیرتصادفی در بازه‌ی زمانی حدود 3 ماه مورد پیمایش قرار گرفتند. برای انجام بخش‌بندی و ترسیم پروفایل داده‌ها، یک فرایند دو مرحله‌ای طی شد: ۱) تحلیل خوشه‌بندی ۲) رگرسیون لجستیک. بر اساس انگیزه‌های سفر، سه خوشه در بازار شناسایی شد: «نوجویان اجتماعی»، «فرار‌کنندگان اجتماعی»، و «نوجویان فرارکننده». این خوشه‌ها از نظر میزان «اهمیتی» که برای جاذبه‌های مختلف گردشگری تندرستی و همچنین برخی جنبه‌های روساخت و زیرساخت مقاصد گردشگری در هنگام انتخاب سفر قائل بودند، و همچنین از نظر دیگر مشخصات مانند منبع کسب اطلاعات سفر با یکدیگر تفاوت داشتند.