بخش‌بندی انگیزه‌محور گردشگران سلامت-تندرستی بالقوه‌ی استان گیلان

کاظمی نیا, آزاده

doi:10.22054/tms.2025.87623.3100

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

آزاده کاظمی نیا

استادیار گروه گردشگری، دانشکده‌ انسانی، دانشگاه گیلان

https://doi.org/10.22054/tms.2025.87623.3100

چکیده

این مطالعه با هدف شناسایی بخش‌های مختلف انگیزه‌ای بازار بالقوه‌ی گردشگران سلامت-تندرستی بازدید‌کننده از استان گیلان صورت می‌گیرد. همچنین مطالعه‌ی حاضر به بررسی تفاوتهای موجود میان بخش‌های انگیزه‌ای این بازار بالقوه از نظر منابع جمع‌آوری اطلاعات سفر، و میزان اهمیت قایل شده برای جاذبه‌ها/فعالیتهای مختلف گردشگری سلامت-تندرستی، و مولفه‌های روساخت و زیرساخت مقصد می‌پردازد. نمونه‌ای متشکل از 227 نفر به طور غیرتصادفی در بازه‌ی زمانی حدود 3 ماه مورد پیمایش قرار گرفتند. برای انجام بخش‌بندی و ترسیم پروفایل داده‌ها، یک فرایند دو مرحله‌ای طی شد: ۱) تحلیل خوشه‌بندی ۲) رگرسیون لجستیک. بر اساس انگیزه‌های سفر، سه خوشه در بازار شناسایی شد: «نوجویان اجتماعی»، «فرار‌کنندگان اجتماعی»، و «نوجویان فرارکننده». این خوشه‌ها از نظر میزان «اهمیتی» که برای جاذبه‌های مختلف گردشگری تندرستی و همچنین برخی جنبه‌های روساخت و زیرساخت مقاصد گردشگری در هنگام انتخاب سفر قائل بودند، و همچنین از نظر دیگر مشخصات مانند منبع کسب اطلاعات سفر با یکدیگر تفاوت داشتند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

بخش بندی بازار

عنوان مقاله [English]

Motivation-based Segmentation of Guilan’s Potential Health-Wellbeing Tourists

نویسنده [English]

Azadeh Kazeminia

Assistant Professor- Faculty of Literature and Humanities- University of Guilan

چکیده [English]

The purpose of this paper is to identify potential segments of health-wellbeing tourists visiting Guilan based on their motivations, and to find out if there are statistically significant differences between the segments concerning factors related to interests in various wellness attractions/attributes. A sample of 227 tourists visiting Guilan was surveyed over a period of 3 months. Data analysis included two distinct phases. First, by conducting a two-stage cluster analysis (hierarchical clustering using the Ward algorithm - non-hierarchical k-means clustering), three segments have been recognized: 1) social escapers, 2) escaper learners, and 3) social learners. Next, the profiles of the identified segments have been defined using logistic regression analysis. The three groups exhibited significant differences in terms of how much importance they attributed to various wellness attractions/activities, superstructure components, and infrastructure elements They also differed from each other in terms of the demographic and information search characteristics. Managerial implications are discussed.

کلیدواژه‌ها [English]

Health-wellness tourism
Travel motivation
Importance of Wellness attractions and activities
Market segmentation
Guilan province

مراجع

ابراهیمی، مهدی، طیبی‎ابوالحسنی، سید امیرحسین (2019). بخش‌بندی بازار گردشگری پزشکی ورودی ایران بر مبنای متغیرهای روان‌شناختی (مورد مطالعه: بیمارستان‌های منتخب شهر تهران). فصلنامه مطالعات مدیریت گردشگری، ۱۴ (47)، 97-124.‎ https://doi.org/10.22054/tms.2019.10607

بحرینی ‏زاد، منیژه، اسماعیل‌پور، مجید، کبیری‌فرد، دنیا (2017). بخش‏بندی بازار گردشگران ساحلی با رویکرد نقشه‏های خودسازمانده. مدیریت بازرگانی، 8 (4)، 745-770.‎ 10.22059/jibm.2017.61298

کاظمی‌نیا، آزاده (1404). دستنامه‌هایی برای تحلیل وضع موجود مقاصد گردشگری سلامت. انتشارات مهکامه. ISBN 978-622-5923-62-1

موسوی‎ گیلانی، سیدرضا، اسدی، حسن، گودرزی، محمود، سجادی، سیدنصراله (1391). بخش‎بندی بازار گردشگری ورزشی ایران برای گردشگران خارجی بر اساس ملیت و جاذبه‌های طبیعی- ورزشی و ارائه‏ی مدل بازار هدف. مطالعات مدیریت ورزشی (پژوهش در علوم ورزشی)، 4(14)، 107-124. https://sid.ir/paper/478770/fa

بیش از ۷۷ میلیون گردشگر به گیلان سفر کردند (1402) ایرنا. https://www.irna.ir/news/85411739

درآمد میلیون‎ها گردشگر نوروزی گیلان کجا هزینه می‎شود؟ (1402). حکایت گیلان. https://hekayatgilan.ir/14392

Basirat, S., Raoufi, S., Bazmandeh, D., Khamoushi, S., & Entezami, M.(2025). Ranking of AI-based criteria in health tourism using fuzzy SWARA method. Computer and Decision Making: An International Journal, 2, 530-545.

. Bočkus, D. (2023). The market perspectives of wellness tourism: A multiple case study (Doctoral dissertation, Itä-Suomen yliopisto). ISBN:978- 952-61-4875-5

Cha, J., Jo, M., Lee, T. J., & Hyun, S. S. (2024). Characteristics of market segmentation for sustainable medical tourism. International Journal of Tourism Research, 26(1), e2626. DOI: 10.1002/jtr.2626
Chen, K. H., Liu, H. H., & Chang, F. H. (2013). Essential customer service factors and the segmentation of older visitors within wellness tourism based on hot springs hotels. International Journal of Hospitality Management, 35, 122-132. DOI: 10.1016/j.ijhm.2013.05.013
. Dahanayake, S., Wanninayake, B., & Ranasinghe, R. (2024). Demographics shaping memorable wellness tourism experiences: A comparative analysis. Tourism and Hospitality Research, https://doi.org/10.1177/14673584241306368.

Damijanić Težak, A. (2019). Wellness and healthy lifestyle in tourism settings. Tourism Review, 74(4), 978-989. https://doi.org/10.1108/TR-02-2019-0046

Dini, M., & Pencarelli, T. (2022). Wellness tourism and the components of its offer system: a holistic perspective. Tourism Review, 77(2), 394-412. https://doi.org/10.1108/TR-08-2020-0373

Frochot, I. (2005). A benefit segmentation of tourists in rural areas: A scottish perspective. Tourism Management, 26(3), 335-346. https://doi.org/10.1016/j.tourman.2003.11.016

Fuchs, M., Eybl, A., & Höpken, W. (2011). Successfully selling accommodation packages at online auctions–the case of eBay Austria. Tourism Management, 32(5), 1166-1175. https://doi.org/10.1016/j.tourman.2010.10.007

Global Wellness Institute. (2024) Global Wellness Economy Monitor, https://globalwellnessinstitute.org/press-room/press-releases/the-global-wellness-economy-reaches-a-new-peak-of-6-3-trillion-and-is-forecast-to-hit-9-trillion-by-2028/

Hair, J. F., Black, W. C., Babin, B. J. & Anderson, R. E. (2014). Multivariate data analysis (7th ed.). Pearson Education. DOI: 10.4236/jss.2018.61003

Hall, C. M. (2012). Medical and health tourism: The development and implications of medical mobility. In Medical Tourism (pp. 3-27). Routledge. https://doi.org/10.4324/9780203109458

Hu, L. J., Aw, E. C. X., Cham, T. H., & Nilashi, M. (2025). How do memorable experiences influence wellness tourist satisfaction? Insights from user‐generated content and machine learning. International Journal of Tourism Research, 27(4), e70088. DOI: 10.1002/jtr.70088

Kotler, P., & Keller, K. (2021). Marketing management (15th ed.). Pearson Publishing. ISBN:978-0133856460
Koh, S., Yoo, J. J. E., & Boger, C. A. (2010). Importance‐performance analysis with benefit segmentation of spa goers. International Journal of Contemporary Hospitality Management, 22(5), 718-735. https://doi.org/10.1108/09596111011053828

Konu, H. (2010). Identifying potential wellbeing tourism segments in Finland. Tourism Review, 65(2), 41–51. https://doi.org/10.1108/16605371011061615
Masiero, L., Viglia, G., & Nieto-Garcia, M. (2020). Strategic consumer behavior in online hotel booking. Annals of Tourism Research, 83, 102947. https://doi.org/10.1016/j.annals.2020.102947

McKinsey & Company (2023). The Future of Wellness (US)2023 Refresh [Discussion document].https://www.mckinsey.com/industries/consumer-packaged-goods/our-insights/future-of-wellness-trends

Mueller, H., & Kaufmann, E. L. (2001). Wellness tourism: Market analysis of a special health tourism segment and implications for the hotel industry. Journal of Vacation Marketing, 7(1), 5-17. DOI: 10.1177/135676670100700101

Oh, H. C., Uysal, M., & Weaver, P. A. (1995). Product bundles and market segments based on travel motivations: A canonical correlation approach. International Journal of Hospitality Management, 14(2),
123- 137. DOI: 10.1016/0278-4319(95)00010-A
Pesonen, J., Laukkanen, T., & Komppula, R. (2011). Benefit segmentation of potential wellbeing tourists. Journal of Vacation Marketing, 17(4), 303-314. DOI: 10.1177/1356766711423322
Petrick, J. F. (2004). Are loyal visitors desired visitors? Tourism Management, 25(4), 463-470. DOI: 10.1016/S0261-5177(03)00116-X

Sarigöllü, E., & Huang, R. (2005). Benefits segmentation of visitors to Latin America. Journal of Travel Research, 43(3), 277-293. DOI: 10.1177/0047287504272032
Seabra, C., Dolnicar, S., Abrantes, J. L., & Kastenholz, E. (2013). Heterogeneity in risk and safety perceptions of international tourists. Tourism Management, 36, 502-510. DOI: 10.1016/j.tourman.2012.09.008
Smith, M., & Puczkó, L. (2015). More than a special interest: Defining and determining the demand for health tourism. Tourism Recreation Research, 40(2), 205-219.

Težak Damijanić, A., & Šergo, Z. (2013). Determining travel motivations of wellness tourism. Ekonomska Misao I Praksa, 22(1), 3-20.
Weerakit, N., & Tkachuk, A. (2024). Motive based segmentation of the wellness tourism market. International Journal of Spa and Wellness, 7(2), 162-175. DOI: 10.1080/24721735.2024.2327646
Wright, D. W. M., & Zascerinska, S. (2023). Becoming immortal: Future wellness and medical tourism markets. Journal of Tourism Futures, 9(2), 168-195.
Wongkit, M., & McKercher, B. (2013). Toward a typology of medical tourists: A case study of Thailand. Tourism Management, 38, 4-12. DOI: 10.1016/j.tourman.2013.02.003
Voigt, C., Howat, G., & Brown, G. (2010). Hedonic and eudaimonic experiences among wellness tourists: An exploratory enquiry. Annals of Leisure Research, 13(3), 541-562. DOI: 10.1080/11745398.2010.9686862

Zhong, X., & Chan, C. S. (2024). Opportunities, challenges andimplications of medical tourism development in Hong Kong. International Journal of Tourism Research, 26(1), e2615.

بخش‌بندی انگیزه‌محور گردشگران سلامت-تندرستی بالقوه‌ی استان گیلان

مراجع

مراجع

دوره 20، شماره 72دی 1404صفحه 345-375

دوره 20، شماره 72
دی 1404
صفحه 345-375