فصلنامه مطالعات مدیریت گردشگری

شماره جاری

بر اساس شماره‌های نشریه

بر اساس نویسندگان

بر اساس موضوعات

نمایه نویسندگان

نمایه کلیدواژه ها

درباره نشریه

اهداف و چشم انداز

اصول اخلاقی انتشار مقاله

تفاهم نامه

بانک ها و نمایه نامه ها

پیوندهای مفید

پرسش‌های متداول

فرایند پذیرش مقالات

اطلاعات آماری نشریه

اخبار و اعلانات

راهنمای نگارش

فایل ها

راهنمای ثبت نام درPublons

آیین نامه نشریات علمی

شیوه نامه ارزیابی نشریات علمی

آیین نامه اجرایی قانون پیگیری و مقابله با تقلب در تهیه آثار علمی

طراحی الگوی سیاست‌گذاری توسعه گردشگری اجتماعی هوشمند ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری مدیریت سیاست‌گذاری بازرگانی، گروه مدیریت بازرگانی، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه گیلان، رشت، ایران

2 دانشجوی دکتری مدیریت سیاست‌گذاری بازرگانی، گروه مدیریت بازرگانی، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه گیلان، رشت، ایران.

3 دانشیار، گروه مدیریت بازرگانی، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه گیلان، رشت، ایران

چکیده

این پژوهش با هدف طراحی الگویی برای سیاست‌گذاری توسعه گردشگری اجتماعی هوشمند در ایران انجام شده است. مطالعه حاضر از نوع بنیادی بوده و با رویکرد میدانی به جمع‌آوری داده‌ها پرداخته است. جامعه مشارکت‌کنندگان شامل دو گروه از خبرگان، یعنی اساتید سیاست‌گذاری در حوزه گردشگری و مدیران فعال در صنعت گردشگری بوده است. داده‌های کیفی از طریق مصاحبه‌ با ۶ پرسش گردآوری شد تحلیل داده‌ها با روش داده‌بنیاد انجام شد. نتایج نشان داد سرمایه اجتماعی جامعه میزبان، انگیزه‌های اقتصادی، ظرفیت نهادی در برنامه‌ریزی گردشگری و تحول دیجیتال بر گردشگری اجتماعی هوشمند مؤثرند. نظام نهادی، زیرساخت هوشمند و ناکارآمدی توزیع فضایی بر تنظیم سند ملی توسعه گردشگری اجتماعی، برنامه‌ریزی فضایی عدالت‌محور، نوآوری هوشمند برای عدالت در تجربه گردشگری، تقویت نهادهای سیاست‌گذار، توانمندسازی نیروی انسانی و نهادینه‌سازی گفتمان مسئولیت‌پذیری اثرگذارند. راهبردها و اقدامات منجر به پیامدها شامل توازن فرصت‌های گردشگری، پویایی اجتماعی مقصدها، ارتقای جایگاه ملی گردشگری و توسعه فراگیر پایدار می‌شوند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Designing a Policy-Making Model for the Development of Smart Social Tourism in Iran

نویسندگان [English]

  • Mehrnaz Tohidi Moghadam 1
  • Raheleh Jalalniya 2
  • Esmaeel MalekAkhlagh 3

1 PhD Student in Business Policy Management, Department of Business Management, Faculty of Management and Economics, University of Guilan, Rasht, Iran.

2 PhD Student in Business Policy Management, Department of Business Management, Faculty of Management and Economics, University of Guilan, Rasht, Iran.

3 Associate Professor, Department of Business Administration, Faculty of Management and Economics, University of Guilan, Rasht, Iran

چکیده [English]

Smart social tourism, as an emerging approach combining smart technologies with social participation, has opened up new capacities for sustainable development in local communities. Amid rapid technological advancements and increasing social complexities, effective policymaking in this field is an undeniable necessity for countries like Iran, which possesses rich cultural, historical, and geographical diversity. This study aims to design a policymaking model for the development of smart social tourism in Iran. It is a fundamental research based on a fieldwork approach. The participants consisted of two expert groups: Academic scholars in tourism policymaking (theoretical experts) and active managers in the tourism industry (practical experts). Qualitative data were collected through semi-structured interviews comprising six main questions and the flexibility to ask follow-up questions. Data analysis was conducted using the grounded theory method. Findings revealed that causal conditions—including social capital of host communities, economic motivations, institutional capacity in tourism planning and policymaking, and digital transformation of tourism—affect the core phenomenon of smart social tourism. The core phenomenon, in turn, is shaped by contextual conditions (such as the tourism institutional system and smart infrastructure) and intervening conditions (such as inefficiencies in spatial distribution). These influence the strategies and actions adopted, which include drafting a national development plan for social tourism, spatially just planning, smart innovations to ensure fairness in tourism experiences, strengthening policymaking institutions and governance structures, empowering human resources, and institutionalizing the discourse of responsibility and justice in public tourism culture. Ultimately, these strategies lead to key outcomes, including a balanced distribution of tourism opportunities, enhanced social dynamism in destinations, improved national tourism positioning, and comprehensive, inclusive, and sustainable development of social tourism.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Tourism policymaking
  • Smart social tourism
  • Emerging technologies in tourism
  • Sustainable regional development
  • Islamic Republic of Iran
مراجع
  1. احمدزاده، جهان افروز، حاجی علی‌اکبری، فیروز، درودی، هما (1402). شناسایی و تحلیل پیشران‌های اجتماعی حاکم بر سیاست‌گذاری توسعه‌ی گردشگری شهرهای ایران در افق 1404 با رویکرد آینده‌پژوهی. نشریه گردشگری شهری، 10(1)، 133-149. DOI: 10.22059/jut.2023.348349.1066
  2. اصلانی، ندا، آندرواژ، لیلا، آریا، کیومرث (1403). ارائه‌ی چارچوبی برای استراتژی‌های توسعه‌ی گردشگری هوشمند و رتبه‌بندی این عوامل با استفاده از تکنیک ANP. مدیریت بازاریابی هوشمند، 5(3)، 112-134. DOI: JABM.3.2.15564.351256.32577859
  3. امجدیام، ابوالفضل، تقوی، ابراهیم، آذر، علی (1403). سیاست‌گذاری در زمینه‏ی نقش صنعت گردشگری در توسعه‏ی منطقه‌ای، نمونه‏ی موردی شهرستان مرند. نشریه سیاستگذاری شهری و منطقه‌ای، 3(2)، 12-25. com/p2777259
  4. امینی‎کمیجانی، حمیدرضا، فراهانی، ابوالفضل، گودرزی، محمود، قربانی، لیلا (1401). سیاست‌گذاری صنعت گردشگری در اسناد توسعه‌ای جمهوری اسلامی ایران با تأکید بر گردشگری ورزشی. فصلنامه علمی پژوهش‌های کاربردی در مدیریت ورزشی، 11(2)، 1-10. DOI: 10.30473/arsm.2022.8534
  5. پاشایی، پارسا (1404). نقش پتانسیل‌های طبیعی و تاریخی در توسعه‏ی گردشگری (مطالعه‏ی موردی: شهرستان جم). اندیشه‌های نو در علوم جغرافیایی، 3(8)، 21-42.
  6. پاهکیده، اقبال، بابایی‏اقدم، فریدون، حیدری‏چیانه، رحیم (1402). شناخت عوامل راهبردی در سیاست‏گذاری توسعه‏ی گردشگری سایت هورامان با رویکرد آینده‌پژوهی و تدوین مقدمات سبد سناریوها. آمایش سیاسی فضا. ۵ (۳) :۳۷۰-۳۹۱. URL: http://psp.modares.ac.ir/article-42-64977-fa.html
  7. تقدیسی، احمد، علمدیسی، جواد، پاشایی، پارسا (1404). بررسی زیرساخت‌ها و طرح‌های توسعه‏ی گردشگری در شهرستان‌های استان بوشهر. اندیشه‌های نو در علوم جغرافیایی، 3(8)، 43-62. http://noo.rs/UWQjl
  8. خادمی، لیلا، ایزدی، حسن، سلطانی، علی (1402). تدوین سناریوهای توسعه‏ی گردشگری با رویکرد آینده‌پژوهی (نمونه‏ی موردی: شهرستان خرم‌آباد). گردشگری و توسعه، 12(1)، 177-199. DOI: 10.22034/jtd.2022.336256.2594
  9. خاکی، غلامرضا (1401). روش تحقیق گرانددی با رویکرد پایان‌نامه‌نویسی. تهران: فوژان.
  10. خاوریان‏گرمسیر، امیررضا، جشنی، مهسا، خادم، فاطمه، شکوری، بهنوش، ابراهیمی‏ترک‏محله، ابراهیم (1403). تحلیلی بر نقش تکنولوژی‌های هوشمند گردشگری در تجربه‏ی به‌یاد ماندنی گردشگران شهری در ایران. نشریه گردشگری شهری، 11(4)، 19-37. DOI: 10.22059/jut.2024.366326.1160
  11. شمس‏الدینی، علی، دهقانی، فاطمه (1403). ارزیابی تأثیر گردشگری اجتماع‌محور بر توانمندسازی اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی زنان (مورد مطالعه: روستاهای ساحلی استان بوشهر). برنامه ریزی فضایی، 14(2)، 125-162. DOI: 10.22108/sppl.2024.138517.1738
  12. شیخی، حجت، دیناروندنژاد، سارا (1402). شناسایی و تحلیل عوامل مؤثر در توسعه‏ی گردشگری با رویکرد آینده‌پژوهی (نمونه‎ی موردی: شهر شوش). جغرافیا و آمایش شهری منطقه‌ای، 14(50)، 123-148. DOI: 10.22111/gaij.2024.44864.3097
  13. صلاحی، ملیحه، خاکپور، براتعلی، صیامی، قدیر (1403). کاربست برنامه‌ریزی راهبردی در توسعه‏ی گردشگری میراث فرهنگی (مورد مطالعه: آثار و ابنیه‏ی تاریخی شهرستان کلات). راهبرد اجتماعی فرهنگی، 13(1)، 87-122. DOI: 10.22034/scs.2023.371090.1381
  14. عطایی، محدثه، شریفی‏رنانی، حسین، قبادی، سارا (1403). تحلیل اثر توسعه‏ی پایدار گردشگری هوشمند بر رشد اقتصادی مقاصد گردشگری منتخب. فصلنامه علمی پژوهش‌های فضا و مکان در شهر، 8(30)، 49-62. DOI: 10.22034/jspr.2024.2036828.1079
  15. عنابستانی، علی‌اکبر، بارانی‌علی‌اکبری، سجاد (1403). تحلیل فضایی عوامل مؤثر بر شکل‌گیری رهیافت گردشگری هوشمند روستایی (مورد مطالعه: روستاهای هدف گردشگری شرق استان کرمانشاه). برنامه‌ریزی فضایی، 14(3)، 87-114. DOI: 10.22108/sppl.2024.141126.1782
  16. محمدامینی، ‌مهشید، حسام، مهدی (1403). ارائه‌ی راهبردهایی برای توسعه‌ی گردشگری هوشمند در ایران: رویکرد مبتنی بر تحلیل SWOT. دومین کنفرانس بین‌المللی اقتصاد دریاپایه با رویکرد حکمرانی در گردشگری دریایی و ساحلی، بندرعباس. https://civilica.com/doc/2182597/
  17. مدبر خاک‌نژاد، علی، حسین‌زاد دلیر، کریم، عزت‌پناه، بختیار (1401). بررسی عوامل اجتماعی مؤثر بر برنامه‌ریزی و سیاست‌گذاری توسعه‌ی گردشگری تاریخی- فرهنگی در ایران (مطالعه‌ی موردی: شهر تبریز). نشریه مطالعات جامعه‌شناسی 159-177. https://doi.org/10.30495/jss.2021.1924684.1309
  18. معدنی، جواد (1403). پیشران‌های کلیدی و مؤثر گردشگری اجتماعی در توسعه و بهبود رفاه اجتماعی گروه‌های محروم. برنامه‌ریزی رفاه و توسعه اجتماعی، 15(59)، 77-112. DOI: 10.22054/qjsd.2023.66552.2327
  19. Balcilar, M., Usman, O., & Özkan, O. (2024). Tourism development and US energy security risks: A KRLS machine learning approach. Current Issues in Tourism, 27(1), 37-44. https://doi.org/10.1080/13683500.2023.2245109
  20. Bianchi, R. V., McCabe, S., Cisneros-Martínez, J. D., & Domínguez-Gómez, J. A. (2023). Contested discourses in social tourism: A relational political economy perspective. Annals of Tourism Research, 102, 103640. https://doi.org/10.1016/j.annals.2023.103640
  21. Cohen, J. E. (2013). Statistical power analysis for the behavioral sciences. Routledge
  22. Elarchi, Y., Benbba, B., Nizamatdinova, Z., Issakov, Y., Vargáné, G. I., & Dávid, L. D. (2023). Systematic literature review analysing smart tourism destinations in context of sustainable development: Current applications and future directions. Sustainability, 15(6), 5086. https://doi.org/10.3390/su15065086
  23. Ercan, F. (2023). Smart tourism destination: A bibliometric review. European Journal of Tourism Research, 34, 3409-3409. https://doi.org/10.54055/ejtr.v34i.2788
  24. Fernandez, A., McCabe, S., & Cisneros-Martínez, J. D. (2024). Is social tourism a vector for destination resilience to external shocks? Evidence from Spain. Journal of Travel Research, 63(7), 1606-1625. https://doi.org/10.1177/00472875231200493
  25. Gai, A. M., Abubakar, F., Nurcholifah, I., Hidayati, H., & Munizu, M. (2024). Analysis of the relationship between historic building management, the role of government, social tourism empowerment and local tourism sustainability. Innovative: Journal of Social Science Research, 4(3), 13649-13657. https://doi.org/10.31004/innovative.v4i3.12113
  26. García-Maroto, I., Higueras-Castillo, E., Muñoz-Leiva, F., & Liébana-Cabanillas, F. (2024). Determinants of the intention to recommend a socially responsible destination with smart tourism technologies. Current Issues in Tourism, 1-17. https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/13683500.2024.2355565
  27. Glaser, B. G., Strauss, A. L., & Strutzel, E. (2017). The discovery of grounded theory; Strategies for qualitative research. Nursing research, 17(4), 364.
  28. Gretzel, U., Sigala, M., Xiang, Z., & Koo, C. (2015). Smart tourism: Foundations and developments. Electronic Markets, 25, 179-188. http://dx.doi.org/10.1007/s12525-015-0196-8
  29. Guba, E. G., & Lincoln, Y. S. (1982). Epistemological and methodological bases of naturalistic inquiry. ECTJ, 30(4), 233-252. https://doi.org/10.1007/BF02765185
  30. Hernandez, R., Padron, N., & Padron, H. (2025). The local turn in tourism statistics within the statistical framework for measuring the sustainability of tourism 2024. Sustainability, 17(4), 1430. https://doi.org/10.3390/su17041430
  31. Holsti, O. R. (1969). Content analysis for the social sciences and humanities, Addison-Wesley.
  32. Ivars-Baidal, J., Casado-Díaz, A. B., Navarro-Ruiz, S., & Fuster-Uguet, M. (2024). Smart tourism city governance: Exploring the impact on stakeholder networks. International Journal of Contemporary Hospitality Management, 36(2), 582-601. http://dx.doi.org/10.1108/IJCHM-03-2022-0322
  33. Kocak, E., Cobanoglu, C., & Yucel, A. G. (2025). Is there a nexus between tourism development and energy transition in Asia-Pacific countries? Current Issues in Tourism, 1-15. http://dx.doi.org/10.1080/13683500.2025.2471932
  34. Kumar, A., Goyal, H. R., & Sharma, S. (2024). An intelligent information recommender system (IIRS) for next generation sustainable social tourism industry. International Journal of Information Technology, 16(6), 3411-3418. http://dx.doi.org/10.1007/s41870-024-01941-8
  35. Liu, J., Hall, C. M., Zhu, C., & Ting Pong Cheng, V. (2024). Redefining the concept of smart tourism in tourism and hospitality. Anatolia, 35(3), 566-578. http://dx.doi.org/10.1080/13032917.2023.2282712
  36. Loehr, J., & Becken, S. (2024). Institutionalised tourism policy goals: Fit to address climate change? Journal of Sustainable Tourism, 1-19. http://dx.doi.org/10.1080/09669582.2024.2393254
  37. McLeod, M. (2023). Tourism policy networks in four Caribbean countries. Annals of Tourism Research Empirical Insights, 4(2), 100113. https://doi.org/10.1016/j.annale.2023.100113
  38. Miller, E., Cross, L., & Lopez. M. (2010). Sampling in qualitative research. FBB Research Group, 19(3), 249-261.
  39. Mondal, S., Kumar, A., & Singh, S. (2025). Factors affecting sustainable practices of digital entrepreneurs for social tourism by using digital platforms: A Study. In Agile business transformations: Priorities, lessons, and practices, (p.131).
  40. Naveen Kumar, R., Janani, M., Pavithra, R., & John William, A. (2025). The role of TIAS in shaping smart tourism: Governance perspectives on choosing intelligent destinations. Business Analyst Journal. http://dx.doi.org/10.1108/BAJ-02-2024-0009
  41. Novera, C. N., Ahmed, Z., Kushol, R., Wanke, P., & Azad, M. A. K. (2022). Internet of Things (IoT) in smart tourism: A literature review. Spanish Journal of Marketing-ESIC, 26(3), 325-344. http://dx.doi.org/10.1108/SJME-03-2022-0035
  42. Pasquinelli, C., & Trunfio, M. (2023). Blending technology-driven and social-driven innovation in smart tourism destinations. In Sustainability-oriented Innovation in Smart Tourism: Challenges and Pitfalls of Technology Deployment for Sustainable Destinations (pp. 15-61). Springer. http://dx.doi.org/10.1007/978-3-031-33677-5_2
  43. Prayitno, G., Auliah, A., Ari, I. R. D., Effendi, A., Hayat, A., Delisa, A., ... & Hiddlestone-Mumford, J. (2024). Social capital for sustainable tourism development in Indonesia. Cogent Social Sciences, 10(1), 2293310. http://dx.doi.org/10.1080/23311886.2023.2293310
  44. Sah, R., Sengupta, S., & Kandpal, V. (2025). The changing face of tourism: Smart tourism design and social media analytics. In Challenges in Information, Communication and Computing Technology (pp. 801-805). CRC Press. http://dx.doi.org/10.1201/9781003559092-138
  45. Strauss, A., & Corbin, J. M. (1997). Grounded theory in practice. Sage.
  46. Taylor, T., Duarte, S., & Ferreira, C. (2024). Linking tourism, wellbeing and ecosystems: Towards a nature-based solution for improving wellbeing through social tourism. In Nature-based Tourism and Wellbeing: Impacts and future outlook (pp. 20-32). http://dx.doi.org/10.1079/9781800621411.0002
  47. Vento, E., McCabe, S., & Komppula, R. (2024). Wellbeing outcomes of social tourism: Evidence from Finland. In A research agenda for tourism and wellbeing (pp. 179-196). http://dx.doi.org/10.4337/9781803924342.00020
  48. Wei, W., Önder, I., & Uysal, M. (2024). Smart tourism destination (STD): Developing and validating an impact scale using residents’ overall life satisfaction. Current Issues in Tourism, 27(17), 2849-2872. http://dx.doi.org/10.1080/13683500.2023.2296587
  49. Zhang, Y., Sotiriadis, M., & Shen, S. (2022). Investigating the impact of smart tourism technologies on tourists’ experiences. Sustainability, 14(5), 3048. http://dx.doi.org/10.3390/su14053048
فصلنامه مطالعات مدیریت گردشگری
دوره 20، شماره 72
دی 1404
صفحه 31-84
فایل ها
هم رسانی
ارجاع به این مقاله
آمار