فصلنامه مطالعات مدیریت گردشگری

چکیده

چکیده هدف تحقیق حاضر بررسی تاثیر فعالیت‌های مسئولیت اجتماعی بر هویت‌یابی و عجین شدگی کارکنان هتل‌ها است که در این رابطه نقش تعدیل کننده حمایت سازمانی درنظر گرفته شده است. این تحقیق از نوع تحقیقات توصیفی و کاربردی است که کارکنان هتل‌های پنج ستاره تهران جامعه آماری آن را تشکیل می‌دهند. داده‌های مورد نیاز تحقیق از طریق پرسشنامه جمع‌آوری شدند و با استفاده از روش مدل‌یابی معادلات ساختاری مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. یافته‌های تحقیق تاثیر مثبت فعالیت‌های مسئولیت اجتماعی را بر هویت‌یابی و عجین شدگی کارکنان نشان داد. همچنین مشخص شد ادراک کارکنان از حمایت سازمانی نقش تعدیل کننده مثبت در اثرگذاری فعالیت‌های مسئولیت اجتماعی بر هویت‌یابی و عجین شدگی کارکنان هتل‌ها دارد. بنابراین، می‌توان گفت فعالیت‌های مسئولیت اجتماعی هتل‌ها تاثیر قابل توجهی بر نگرش‌های مهم کاری کارکنان هتل‌ها به ویژه هویت‌یابی و عجین شدگی آنها دارد و با افزایش حمایت سازمانی ادراک شده این تاثیرگذاری افزایش می-یابد.

چکیده گردشگری روستایی یک رهیافت مناسب جهت تحریک کارآفرینی و احیای اقتصاد نواحی روستایی است. اما لازم است کارآفرینان مسئولیت‌هایی را نسبت به جامعة محلی و گردشگران ایفا کنند. هدف پژوهش حاضر تحلیل سطح مسئولیت‌پذیری کارآفرینان گردشگری در 6 روستای گردشگری شهرستان بینالود است. پژوهش حاضر از نوع کاربردی و روش آن توصیفی ـ تحلیلی است. جامعة آماری پژوهش روستاهای مقصد گردشگری شهرستان بینالود بود، که بیشترین حجم گردشگر و فعالیت‌های کارآفرینانه را داشتند. حجم نمونه صاحبان 196 کسب‌وکارهای کارآفرینانه در حوزة رستوران، چایخانه و استراحتگاه بودند. براساس نتایج، شاخص بشردوستانهْ بالاترین، و شاخص اقتصادیْ کمترین میزان میانگین رتبه‌ای ازدیدگاه پاسخگویان را به خود اختصاص دادند. نتایج بیشترین سطح مسئولیت‌پذیری اجتماعی کارآفرینان گردشگری را در ابرده و جاغرق و پایین‌ترین سطح را در زشک نشان می‌دهند؛ از نظرشاخص اخلاقی تفاوت معناداری بین روستاها وجود ندارد، ولی درسایر شاخص‌ها (قانونی، بشردوستانه، اقتصادی و زیست‌محیطی) سطح مسئولیت‌پذیری کارآفرینان گردشگری درروستاهای موردمطالعه، متفاوت است.

چکیده تکیه بر جنبه‌های تمایزآفرین مقصدهای گردشگری لازمة موفقیت در بازار گردشگری است. غذای محلی و فرهنگ غذای محلی برای یک مقصد توریستی یک مزیت رقابتی پایدار است. پژوهش حاضر تلاشی برای شناسایی عناصر مطلوب صرف غذای محلی است و برای این مقصود از روش حافظه‌ران استفاده شده‌است. جامعة آماری پژوهش را اعضای باشگاه مشتریان یک آژانس گردشگری شکل دادند و حجم نمونه دویست نفر بود و از روش نمونه‌گیری در دسترس استفاده شد. در چهارچوب روش حافظه‌ران، پس‌از جمع‌آوری روایت‌ها فرآیند کدگذاری مطابق الگوی کدگذاری روش حافظه‌ران انجام شد و در ادامه، یک دسته‌بندی از مفاهیم در مورد تجربة مطلوب صرف غذای محلی در گردشگری ارائه شد. طبق یافته‌های پژوهش عناصر سازندة واقعیت اجتماعی تجربة مطلوب صرف غذای محلی در گردشگری دربرگیرندة سه دسته از عناصر شامل دوازده عنصر مربوط به غذا، ده عنصر مربوط‌به افراد، و یازده عنصر مربوط‌به مکان است.

چکیده تجربة برند مقصد گردشگری مبنای اصلی بسیاری از پیامدهای رفتاری گردشگران است. ازاین‌رو، در پژوهش حاضر به بررسی چگونگی تاثیر تجربة برند مقصد گردشگری بر رفتارهای شهروندی گردشگران از طریق اشتیاق، تعهد و نگرش برند مقصد گردشگری پرداخته شده‌است. پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و از نظر روش تحقیق توصیفی ـ پیمایشی است. جامعة آماری این پژوهش تمامی گردشگران داخلی شهر اصفهان بود که 182 نفر از آن‌ها به‌عنوان نمونه انتخاب شدند و داده‌های لازم از طریق پرسشنامه جمع‌آوری شدند. نتایج تجزیه‌وتحلیل داده‌ها با نرم‌افزار PLS نشان داد که تجربة برند مقصد گردشگری بر اشتیاق، نگرش و تعهد برند مقصد و تعهد و نگرش برند مقصد گردشگری نیز بر رفتار شهروندی برند مقصد تاثیر مثبت و معنادار داشته‌اند؛ همچنین اشتیاق برند هم به‌طور مستقیم و هم با تاثیرگذاری بر تعهد و نگرش برند مقصد گردشگری بر رفتار شهروندی گردشگران مؤثر بوده‌است.

چکیده پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش احداث زیرساخت حمل‌و‌نقل و مدل‌سازی اثرات آن بر توسعة پایدار گردشگری انجام شده‌است. تحقیق حاضر از نوع کاربردی است. جامعة آماری سکونت‌گاه‌های گردشگرپذیر نواحی گردشگری شیت ـ ولیدر و شیرین‌سو، شهرستان طارم، را شامل می‌شود؛ با روش نمونه‌گیری غیراحتمالی هدفمند نیز تعداد 277 خانوار جهت نمونه‌گیری انتخاب شده‌اند. روش جمع‌آوری اطلاعات میدانی ـ کتابخانه‌ای و تجزیه‌و‌تحلیل داده‌ها با استفاده از آمار استنباطی و از طریق آزمون ویلکاکسون، T تک نمونه‌ای در نرم‌افزار SPSS؛ نمایش و ترسیم جریانات فضایی گردشگری محدودة مورد مطالعه با استفاده از نرم‌افزار UCINET و مدل‌سازی معادلات ساختاری (SEM) در نرم‌افزار AMOS انجام شده‌است. نتایج یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که، در بررسی اثرات احداث جادة زنجان ـ تهم ـ چورزق بر متغیرهای توسعة گردشگری با آزمون ناپارامتری ویلکاکسون، بیشترین تأثیر با میانگین 39/4 به مؤلفة بهبود فرصت‌های اشتغال گردشگری مربوط است. هم‌چنین بررسی سهم ابعاد پیامدهای احداث جادة زنجان ـ تهم ـ چورزق در توسعة پایدار گردشگری نواحی مورد مطالعه با آزمون مدل معادلات ساختاری نشان می‌دهد که بار پنهان عاملی شاخص کالبدی به میزان 97/0 اثرگذاری بیشتری را نسبت به بار عاملی ابعاد دیگر در توسعة پایدار گردشگری بر جای گذاشته است.

چکیده رویه‌های ضدرقابتی در بازار گردشگری، از دوجنبة بازاریابی و حقوق رقابت قابل بررسی است. علی‌رغم اهمیت این موضوع توجه چندانی به آن نشده‌است و بجز معدود تحقیقات خارجی، در داخل ایران مورد توجه واقع نشده‌است. پژوهش حاضر به بررسی رویه‌های ضدرقابتی در بخش عرضة خدمات سفر و گردشگری در ایران، و به‌طور خاص، در بین آژانس‌های گردشگری شهر تهران پرداخته‌است. برای جمع‌آوری اطلاعات از مصاحبة نیمه‌ساختاریافته که یکی از ابزارهای مهم تحقیقات کیفی است بهره گرفته شده‌است. جامعة آماری تحقیق شامل مدیران و کارشناسان در بخش عرضة خدمات گردشگری، و نیز کارشناسان و خبرگان در حوزة رقابت و حقوق رقابت بوده‌است و نمونة موردنظر با تلفیقی از دو شیوة نمونه‌گیری قضاوتی و گلوله‌برفی انتخاب شد. در ادامه، با بهره‌گیری از روش تحلیل تفسیری، محتوای مصاحبه‌ها مورد بررسی و واکاوی قرار گرفت. بدین منظور، متن مصاحبه‌ها کدگذاری و مقوله‌ها استخراج شدند. با توجه به اهداف پژوهش و کدگذاری‌های صورت‌گرفته، مولفه‌های موردنظر استخراج و تبیین شدند. نتایج نشان داد که مصادیقی از رویه‌های ضدرقابتی یک‌جانبه و چندجانبه در بازار مورد مطالعه وجود دارد و شدت این رویه‌ها بسته به خرده‌فروش یا عمده‌فروش بودن آژانس‌های مورد بررسیْ متفاوت است. در نهایت، پیشنهاداتی جهت توجه به این مهم ارائه شده‌است

چکیده ایران از پتانسیل لازم برای جذب گردشگر ورزش‌های آبی ـ ساحلی برخوردار است، ولی دارای جایگاه مناسبی نیست. پژوهش حاضر به‌دنبال شناسایی موانع توسعة گردشگری ورزش­های آبی ـ ساحلی در ایران است. جامعۀ پاسخگویان پژوهش در مرحله کیفی  شامل استادان، کارشناسان علوم ورزشی و گردشگری بوده‌است. برای این منظور، از مصاحبة نیمه‌ساختاریافته و همچنین پرسشنامة‌ محقق‌ساخته استفاده شد. در مرحله کمّی، تعداد600 پرسش­نامه بین گردشگران ­سواحل به­صورت تصادفی خوشه‌‌ای، در مناطق کیش و هرمزگان و همچنین مازندران و گیلان، توزیع شد. یافته‌های معادلات ساختاری نشان داد که از میان موانع توسعة گردشگری بُعد زیرساخت از بیشترین اهمیت برخوردار است. با حذف موانعی مانند ساخت‌و‌ساز بی‌رویه در حریم دریا، عدم تفکیک محل استراحت و قایق‌رانی و شنا و همچنین تجهیزات ناکافی ناجیان زمینة توسعة گردشگری ورزش­های آبی فراهم می­شود؛ همچنین برگزاری جشنواره‌ها و مسابقات ورزش‌های آبی ـ ساحلی راهکارهای جدیدی در جهت توسعة گردشگری هستند. 

چکیده پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر بازاریابی داخلی بر کیفیت ارائة خدماتِ پس از ارائة راهکارهایی در جهت ارتقای میزان خدمات ارائه‌شده در هتل‌هاست. پژوهش حاضر از لحاظ هدف کاربردی و از نظر روش توصیفی ـ پیمایشی است. پایایی پرسشنامه با محاسبة آلفای کرونباخ و شاخص CR و روایی آن با روش‌های روایی محتوا، روایی همگرا و واگرا تایید شده‌است. یافته‌های پژوهش حاضر نشانگر تایید تمامی فرضیه‌های پژوهش‌اند؛ خروجی نرم‌افزار تحلیل خطی سلسله‌مراتبی نشان‌دهندة روابط چندسطحی متغیرهای پژوهش بود. به‌علاوه، اثر متغیر میانجی با آزمون سوبل و شدت آن با ضریب وی.اِی.اف سنجیده شد. نتایج نشان داد که مدیران باید با استفاده از بازاریابی داخلی، که در سطح سازمانی است، موجب بهبود کیفیت ارائة خدمات توسط کارکنان شوند: با القای حس افتخار، اعتقاد و احترام به کارکنان، تعریف مأموریت مشخص، ارائة الگوی مناسب به آن‌ها در کنار ارتقای فرهنگ خطرپذیری، تأکید بر احساسات کارکنان و توجه به خواست و نیاز آن‌ها.

چکیده امروزه ظهور فناوری‌های دیجیتال صنعت گردشگری را به طرز چشمگیری تغییر داده است. از جمله این فناوری‌ها واقعیت مجازی (VR) است. با این وجود ، فناوری VR در مقاصد گردشگری در ایران هنوز به‌طور گسترده مورد استفاده قرار نگرفته است. این پژوهش، نگرش و رفتار کاربران ایرانی‌ را نسبت به پذیرش فناوری VR در گردشگری بررسی می‌کند. نمونه پژوهش شامل 260 بازدید‌کننده از سه مقصد مختلف به وسیله فناوری VR است. برای جمع‌آوری داده‌های پژوهش از پرسشنامه آنلاین و روش نمونه‌گیری دردسترس استفاده شد. فرضیه‌های پژوهش با استفاده از نرم افزار Smart-PLS3 مورد آزمایش قرار گرفت.با توجه به این که این پژوهش از اولین مطالعاتی است که عوامل مؤثر بر پذیرش فناوری VR را در میان کاربران ایرانی بررسی می‌کند، نتایج آن می‌تواند برای مدیران و بازاریاب‌های مقاصد گردشگری مفید بوده و آن‌ها را در استفاده از این فناوری به عنوان یک ابزار بازاریابی ترفیعی و تبلیغاتی مؤثر یاری رساند.

چکیده هدف اصلی پژوهش، واکاوی و استخراج پیامدهای منفی گردشگری پزشکی در راستای کاهش اثرات منفی آن بر روی صنعت گردشگری، است. این پژوهش ازلحاظ هدف کاربردی و از نظر پارادایم در گروه تحقیقات کیفی قرار می‌گیرد و برای تحلیل داده‌ها از روش تحلیل محتوای استقرایی استفاده شد. اطلاعات مورد نیاز از طریق مصاحبه نیمه ساختاریافته و اسناد و مدارک کتابخانه‌ای و اینترنتی جمع‌آوری گردید. جامعه موردمطالعه در پژوهش شامل اعضای هیئت‌علمی دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه و دانشکده اقتصاد و کارآفرینی دانشگاه رازی کرمانشاه و گردشگران پزشکی بودند. نمونه‌گیری پژوهش به‌صورت هدفمند صورت گرفت و با توجه به رسیدن به اشباع نظری، پس از انجام 18 مصاحبه‌ها پایان یافت. برای برسی و اطمینان از اعتبار یافته‌های جمع‌آوری شده از روش‌های بازنگری مشارکت‌کنندگان، حساسیت نظری پژوهشگران، جمع‌آوری و تحلیل‌ هم‌زمان داده‌ها و بازنگری کارشناسان استفاده گردید. نتایج پژوهش نشان‌دهنده پنج طبقه موضوعی به‌عنوان: پیامدهای منفی اقتصادی، روان‌شناختی، اجتماعی-فرهنگی، علمی و سیاسی است.

چکیده برندهای قدرتمندِ نوستالژیک تصاویر معناداری در ذهن مشتریان خلق می‌کنند. یک تصویر برند نوستالژیک قوی و مشهور تمایز را افزایش می‌دهد و تأثیر مثبتی بر رفتار خرید می‌گذارد. امروزه گردشگری مذهبی به عنوان صنعت جذاب و جایگزین مورد توجه قرار گرفته است. گردشگری مذهبی به‌عنوان نیروی محرکه‌ای برای توسعة منطقه‌ای بیان می‌شود. گردشگری مذهبی موفق می‌تواند درآمد دولت، اشتغال و دریافتی‌های گردشگری مقصد را افزایش دهد. اینکه چگونه گردشگر جذب شود تا دوباره از مقصد بازدید کند و/ یا مقصد را به دیگران توصیه کند، برای توسعة گردشگری موفق مقصد بسیار مهم است. گردشگران مذهبی شهر مشهد با توجه به تعدد مسافرت در دوران زندگی خود به این شهر، نسبت به آن، یک حس نوستالژیک دارند و سفر به این شهر یادآور خاطرات گذشته آنان است. از طرف دیگر، با توجه به اهمیت مدیریت تصویر ذهنی ادراک شدة مقصد گردشگری و نقش آن در مدیریت تقاضای یک مقصد، شناخت ابعاد تصویر ذهنی مقصد گردشگری از ضرورت بالایی برخوردار است. مدیران یک مقصد گردشگری می‌توانند با مدیریت تصویر ذهنی ادراک‌شده درجهت به جذب گردشگران جدید و تکرار بازدید افراد سفرکرده اقدام کنند. شناخت ابعاد تصویر ذهنی کمک می‌کند تا مدیران مقصد به علت‌های عدم استقبال از بازدید یک مقصد پی ببرند و با تغییرات بنیادی در ویژگی‌های مقصدِ توریستی متناسب با نیازهای بازارهای هدف، زمینة توسعة گردشگری در آن مقصد را فراهم آورند. هدف از این تحقیق ارائة مدل تأثیر نوستالژی برند بر وفاداری در تصمیم سفرگردشگر است. در پژوهش حاضر، برای جمع‌آوری داده‌ها جهت شناسایی عوامل مؤثر بر نوستالژی برند از روش کیفی و برای بررسی مدل به دست‌آمده از روش کمّی استفاده شده است. جامعة آماری در بخش کیفی خبرگان شامل مدیران هتل‌های چهار و پنج ستاره مشهد بود، با بیش از 15 سال سابقة خدمت و حداقل مدرک کارشناسی ارشد. در انتخاب خبرگان از روش گلوله‌برفی استفاده شد. نگارندگان پس از انجام مصاحبة دهم به اشباع نظری رسیدند. جامعة آماری در بخش کمی، کلیة مشتریان هتل‌های پنج‌ستاره مشهد را در برمی‌گرفت. با توجه به اینکه حجم جامعة مورد پژوهش زیاد بود برای تعیین حجم نمونة آماری از فرمول دوم کوکران، تعداد 385 نفر، استفاده شد. تعداد 420 پرسشنامه پخش شد که 387 پرسشنامه مخدوش نبود [= تجزیه‌وتحلیل‌پذیر بودند]. پس از تجزیه‌وتحلیل مصاحبه‌ها و کدگذاری محوری، مدل اولیة تحقیق معرفی شد؛ در بخش کمّی نیز جهت تجزیه و تحلیل داده‌ها از نرم افزار PLS استفاده شده‌است. مطابق با نتایج این تحقیق، [مواردِ] نوستالژی برند، میل به خرید نوستالژی، تصور فانتزی، ارزش ویژة نوستالژی برند و نگرش به نوستالژی برند بر وفاداری در تصمیم سفر گردشگر تاثیرگذارند. درواقع نوستالژی به حسرتی برای بازگشت به گذشته و یا یک احساس وابستگی به تعلقات و فعالیت‌های ملموس یا ناملموس گذشته اشاره دارد و زمانی انسان آن را تجربه می‌کند که جدا شدن از یک دوره‌ای که در آن حضور دارد [یا داشته] را احساس کند. نوستالژی به‌عنوان روشی برای برقراری ارتباط با مشتریان مورد توجه بازاریابانی قرار گرفته‌است که تاکنون از طریق روش‌های ترفیعی، تبلیغات، مدیریت محصول و سایر فعالیت‌ها درصدد برانگیختن واکنش‌های احساسی مصرف کنندگان بوده‌اند. این مقاله به ارائة مفاهیم و مکانیزم بازاریابی نوستالژیک و استراتژی بازاریابی نوستالژیک می‌پردازد تا ضمن مشخص کردن اهمیت و جایگاه نوستالژی در بازاریابی، راهکارهایی عملی را برای کاربردی‌سازی این مفهوم در بازاریابی ارائه دهد. تعاریف نویسندگان این حوزه، به‌طور جداگانه، طیف وسیعی از جنبه‌های ساختی را پوشش نمی‌دهد؛ مطابق با نتایج این تحقیق، مدیران سازمان گردشگری و هتل‌های مشهد می‌بایست در ابتدا عوامل مؤثر بر کیفیت سفر را شناسایی کنند و سپس در جهت تقویت آن از منظر گردشگران تلاش کنند. درحقیقت، پیش‌روی در راستای تقویت کیفیت سفر باید در اهداف بلندمدت مقصدهای گردشگری درنظر گرفته شود، زیرا از این طریق می‌توانند ارزش ادراک‌شدة خود را بالا ببرند و درنهایت سود بیشتری به‌دست آورند. همچنین مدیران سازمان گردشگری و هتل‌های مشهد باید سطح بالاتری از کیفیت سفر را برای گردشگران تعیین کنند تا رفتار بعد از بازدید مثبتی در گردشگران ایجاد کنند و بتوانند رقابت را در گردشگران حفظ کنند و ارتقا دهند. واکنش رفتاری مثبت و ایجاد تصویر ذهنی عاطفی بایستی برای مدیران یک منطقة گردشگری به‌عنوان کلیدی‌ترین دستاورد کلیة فعالیت‌ها و اقدامات صورت‌گرفتة زنجیرة گردشگری محسوب شود. نوستالژی برند برای ایجاد اعتماد برند خود نزد مشتریان ملزم به سنجش مستمر اعتبار و شهرت برند از دیدگاه مشتریان است. پیشنهاد می‌شود بدین منظور به‌صورت سالانه یا ماهانه در دستور کار روابط عمومی و یا مدیران بازاریابی این برندها قرار بگیرد تا در صورت نیاز با اقدامات مناسب و به‌موقع بتوان اعتبار برند را حفظ و تقویت کرد. با معرفی شخصیت منحصربه‌فردی از نوستالژی برند مانند یک انسان و ارائة محصول در کنار آن همراه با یک نام ویژه و آوردن نام نوستالژی به‌همراه نماد، نشانه یا موزیک، تداعی‌های ذهنی از برند مذکور را براساس عوامل تشکیل‌دهندة آن تقویت کنند تا بدین ترتیب اعتبار برند تقویت شود و اعتماد به‌بار بیاورد

چکیده این مطالعه دارای رویکرد آمیخته (کیفی-کمی) است. جامعه آماری در بخش کیفی، تمامی داستان‌های مقاصد گردشگری رامسر و قشم در رسانه‌های اجتماعی است که تعداد 62 و 108 داستان به ترتیب برای این دو مقصد به روش نمونه‌گیری قضاوتی انتخاب شدند. استراتژی تحقیق، تحلیل روایت است. روش گردآوری داده‌ها، داستان‌های مکتوب آنلاین بود که از طریق تحلیل روایت تجزیه و تحلیل شدند. سپس در بخش کمی، استراتژی تحقیق، به صورت پیمایشی صورت گرفت. جامعه آماری، شامل تمامی گردشگرانی بود که داستان‌های گردشگری این دو مقاصد را در رسانه‌های اجتماعی مطالعه کرده بودند. نمونه‌گیری به روش نمونه‌گیری غیراحتمالی دردسترس است و محاسبه حجم نمونه، از طریق جدول مورگان تعداد 450 نفر برای هر مقصد برآورد شد. روش گردآوری داده‌ها، پرسشنامه (الکترونیکی) بود. نتایج مدل‌سازی معادلات ساختاری به وسیله نرم افزار Smart PLS، نشان داد که تمامی ابعاد قدرت داستان‌سرایی رسانه‌های اجتماعی آنلاین بر توسعه مقاصد گردشگری رامسر و قشم مؤثر هستند.