موضوعات = توسعه پایدار گردشگری
توسعه پایدار گردشگری

الگوی ساخت مراکز اقامتگاهی گردشگری جنگ با توجه به ارزشهای دفاع مقدس

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از 25 بهمن 1404

https://doi.org/10.22054/tms.2026.89984.3144

عباس نظری، مهدی کروبی، اسماعیل قادری

چکیده پژوهش حاضر با هدف ارائه الگوی ساخت مراکز اقامتگاهی گردشگری جنگ با تأکید بر ارزش‌های دفاع مقدس انجام شده است. این پژوهش از نظر هدف در حیطه پژوهش‌های کاربردی قرار می‌گیرد. پژوهش حاضر کیفی و از نوع اکتشافی است. برای گردآوری و تحلیل داده‌ها از روش تحلیل مضمون استفاده شد. جامعه مشارکت‌کنندگان شامل خبرگان و افراد مجرب در حوزه گردشگری جنگ، مدیران مرتبط، اساتید دانشگاهی فعال در این حوزه، راهنمایان تورهای جنگ و راویان یادمان‌ها بود که از میان آنان ۱۸ نفر به شیوه نمونه‌گیری هدفمند انتخاب و تا رسیدن به اشباع نظری مورد مصاحبه قرار گرفتند. تجزیه و تحلیل داده‌ها با روش تحلیل مضمون صورت گرفت. نتایج نشان داد پنج مقوله اصلی شامل عوامل زیرساختی، عوامل مدیریتی، عوامل ارزشی، آموزش و آگاهی‌بخشی، و عوامل محیطی در ساخت مراکز اقامتگاهی گردشگری جنگ با توجه به ارزشهای دفاع مقدس تاثیرگذار می‌باشند.

توسعه پایدار گردشگری

نقش آزادی اقتصادی در توسعه گردشگری (با استفاده از رهیافت خود توضیح برداری تابلویی)

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از 22 اردیبهشت 1405

https://doi.org/10.22054/tms.2026.87963.3104

روح اله بابکی، مهناز عفتی

چکیده بخش گردشگری یکی از بخش‌های بزرگ و در حال رشد سریع‌ در جهان است. با توجه به اهمیت صنعت گردشگری، بررسی عواملی که گردشگری ورودی را به خود جلب می‌کند، همواره مورد توجه محققان بوده است. در این زمینه، بررسی نقش آزادی اقتصادی در توسعه بخش گردشگری از اهمیت حیاتی در ادبیات برخوردار است. بر این اساس، این پژوهش به دنبال بررسی اثر آزادی اقتصادی بر توسعه گردشگری در کشورهای منتخب عضو سازمان کنفرانس اسلامی (OIC) طی دوره زمانی 2020-2006 با استفاده از روش خود توضیح برداری تابلویی بوده است. نتایج نشان می‌دهد که اثر آزادی اقتصادی بر توسعه گردشگری، مثبت و معنی‌دار است. از این رو سیاست‌گذاران باید افزایش آزادی اقتصادی را به عنوان وسیله‌ای برای تقویت صنعت گردشگری (افزایش ورود گردشگران بین‌المللی) در اولویت قرار دهند.

توسعه پایدار گردشگری

تحلیل روش های تفسیر و آموزش در ژئوتوریسم و تاثیرات آن بر گردشگری مقصد: یک مرور سیستماتیک از پژوهش های انجام شده

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از 08 تیر 1405

https://doi.org/10.22054/tms.2026.92174.3192

سمیه جهان تیغ مند

چکیده موضوع آموزش و تفسیر، یکی از راهبردهای اساسی در توسعه ژئوتوریسم به شمار می‌رود. این پژوهش با هدف تحلیل روش‌ها و ابزار تفسیر و آموزش در ژئوتوریسم و ارزیابی تاثیرات آن، انجام شده است و با توجه به تعدد پژوهش‌های بین‌المللی در این حوزه، از روش مرور سیستماتیک پژوهش‌های پیشین، برای رسیدن به این هدف استفاده شده است. مقالات منتشر شده در پایگاه اسکوپوس در بازه زمانی 2004 تا 2026 که به موضوع تفسیر و آموزش در ژئوتوریسم مرتبط بود، استخراج و در چارچوب PRISMA، غربالگری و پالایش شده و نهایتا 23 مقاله برای تحلیل نهایی انتخاب شد. نتایج نشان می دهد که روش‌های تفسیر، ترکیبی از روش‌های فیزیکی و دیجیتال و مراکز تفسیر بوده اما از نظر ساده‌سازی علمی، جذابیت و توجه به موضوع پایداری، چندان کیفیت مطلوبی نداشتند. با این حال دارای تاثیرات مثبتی بر افزایش دانش گردشگران و موضوع حفاظت بودند.

توسعه پایدار گردشگری

ارائه الگوی پادشکنندگی اقامتگاه‌های بوم‌گردی ایران: مطالعه‌ای داده‌بنیاد

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از 17 تیر 1405

https://doi.org/10.22054/tms.2026.91230.3186

فرزانه آذری یکتا، ولی محمد درینی، هادی مولودیان، یزدان شیرمحمدی

چکیده هدف پژوهش، طراحی و تبیین الگوی پادشکنندگی صنایع خلاق فرهنگی با تمرکز بر اقامتگاه‌های بوم‌گردی ایران است. تحقیق با رویکرد کیفی اکتشافی و با استفاده از استراتژی نظریه داده‌بنیاد و گردآوری داده ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته انجام شد. جامعه تحقیق شامل مدیران و کارآفرینان اقامتگاه‌های بوم‌گردی با حداقل سه سال سابقه فعالیت بود. نمونه‌گیری به صورت هدفمند و گلوله برفی انجام شد که منجر به ۱۲ مصاحبه در ۸ استان شد و تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت. تحلیل داده‌ها طی سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی با استفاده از نرم‌افزار MAXQDA انجام شد. اعتبارسنجی اولیه روابط از طریق تکنیک کدگذاری اندازه یاب و همبستگی پیرسون انجام شد. بر اساس تحلیل کیفی، 35 فرضیه نظری پیشنهاد شد. مدل نهایی نشان داد، اقامتگاه‌های بوم‌گردی ایران، با اتکا بر سرمایه های فرهنگی و فکری در پاسخ به تلاطم‌های محیطی، قابلیت‌های پادشکنندگی را توسعه داده و به پایداری دست می‌یابند.

توسعه پایدار گردشگری

ارایه روشی جهت تحلیل نقش رنگ گیاهان به منظور ارائه تقویم بهینه گردشگری طبیعت

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از 21 تیر 1405

https://doi.org/10.22054/tms.2026.93488.3213

عاطفه شهبازی

چکیده جذابیت بسیاری از مقاصد گردشگری در سراسر جهان، مستقیماً به هماهنگی سفر گردشگران با اوج زیبایی مراحل ظهورشناسی فصلی بویژه تغییرات رنگ گیاهان وابسته است. پژوهش حاضر به تحلیل نقش رنگ در مراحل ظهورشناسی درختان چنار در باغ پهلوانپور مهریز یزد به منظور ارائه تقویم بهینه گردشگری طبیعت پرداخته است. روش پژوهش به دو شیوه توصیفی و کمی (سری زمانی عکسبرداری) است. طیف عکس برگ و میوه درخت چنار تهیه شد و رنگ در سیستم RGB آنالیز شد. نتایج نشان داد که در اوایل بهار برگ های تازه به رنگ سبز و در ماه های مهر، آبان و آذر بدیل تغییر رنگ برگ ها از سبز به زرد و قهوه ای، طیف رنگی بیشتری مشاهده شده است. با توجه به نمودار کمی تغییرات رنگ ، طول دوره تغییر رنگ برگ ها حدود 2 ماه و 20 روز است که حاکی از فرصت کافی برای بازدید گردشگران است.

توسعه پایدار گردشگری

سنجش میزان و تحلیل رابطه بین آگاهی، نگرش و رفتارهای محیط زیستی گردشگران در جاذبه‌های طبیعی استان چهارمحال‌ و بختیاری

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از 31 شهریور 1405

https://doi.org/10.22054/tms.2026.88888.3119

راضیه بنی طالبی دهکردی، حسن ایزدی، مجتبی آراسته

چکیده این مطالعه به بررسی رابطه میان آگاهی، نگرش و رفتارهای محیط زیستی گردشگران در جاذبه‌های طبیعی استان چهارمحال ‌و بختیاری می‌پردازد. پژوهش حاضر به‌صورت توصیفی-پیمایشی و با روش مقطعی انجام و داده‌ها از ۳۳۰ گردشگر در شش جاذبه طبیعی با استفاده از پرسشنامه و به شیوه نمونه‌گیری در دسترس، گردآوری گردید. تحلیل داده‌ها با نرم‌افزارهای SPSS و PLS و به کمک روش‌های آمار توصیفی و استنباطی انجام شد. یافته‌ها حاکی از سطوح بالای آگاهی، نگرش مثبت و رفتارهای محیط زیستی مطلوب در میان اکثر گردشگران بود. نتایج نشان داد که آگاهی، نگرش و رفتار محیط زیستی به ترتیب ۱۷%، ۴۴% و ۱۸% بر رضایت گردشگران تأثیر مستقیم دارند. همچنین، آگاهی و نگرش به‌ترتیب ۲۸% و ۶۱% بر رفتار محیط زیستی اثرگذار بودند که نقش نگرش را به‌عنوان قوی‌ترین پیش‌بینی کننده رفتار برجسته می‌سازد. یافته‌ها بر ضرورت تلفیق راهبردهای آموزشی و ترغیبی برای ترویج گردشگری پایدار در مقاصد طبیعی تأکید می‌کنند.

توسعه پایدار گردشگری

ردپای کربن هتلداری ایران با تأکید بر اثرات غیرمستقیم زنجیره تأمین و تعیین ترکیب بهینه اقدامات کاهش انتشار تحت محدودیت بودجه

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از 12 مهر 1405

https://doi.org/10.22054/tms.2026.94310.3229

ایرج تیموری، محمد نعمتی

چکیده بخش هتلداری به دلیل مصرف بالای انرژی و وابستگی به زنجیره تأمین، سهم قابل‌توجهی در انتشار گازهای گلخانه‌ای دارد. این پژوهش با هدف محاسبه ردپای کربن هتلداری، شناسایی بخش‌های کلیدی زنجیره تأمین و بهینه‌سازی کاهش انتشار تحت محدودیت بودجه انجام شد. داده‌ها شامل جدول داده-ستانده مرکز آمار ایران، ترازنامه انرژی و ضرایب انتشار هیئت بین‌دولتی تغییر اقلیم است. بهینه‌سازی با برنامه‌ریزی خطی و اعتبارسنجی با الگوریتم ژنتیک و روش نقطه درونی انجام شد. نتایج نشان داد ردپای کربن هتلداری عمدتاً غیرمستقیم و ناشی از صنایع انرژی‌بر بالادستی است و تخصیص بهینه بودجه به صنایع غذایی و برق بیشترین نقش را در کاهش انتشار دارد. همچنین، قرارگیری جواب بهینه بر روی جبهه پارتو، کارایی راه‌حل را تأیید کرد. بر این اساس، کربن‌زدایی شبکه برق، بهبود راندمان مصرف گاز طبیعی، توسعه تأمین غذای محلی و استفاده از منسوجات بازیافتی از مهم‌ترین راهکارهای کاهش انتشار هستند.

توسعه پایدار گردشگری

اقتصاد چرخشی برای سازگاری با تغییرات اقلیمی در هتل‌ها: تبیین قصد پذیرش مدیران بر اساس نظریه انگیزش حفاظت

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از 02 آبان 1405

https://doi.org/10.22054/tms.2026.95072.3252

فاطمه طاهری آزاد، سید محمد طباطبایی نسب، ریموند رستگار

چکیده این پژوهش قصد مدیران هتل برای پذیرش اقدامات اقتصاد چرخشی در پاسخ به ریسک‌های عملیاتی مرتبط با اقلیم را بر پایه نظریه انگیزش حفاظت (PMT) بررسی می‌کند. داده‌های ۱۶۶ مدیر ارشد هتل‌های سه تا پنج‌ستاره در پنج شهر ایران با مدل‌سازی معادلات ساختاری حداقل مربعات جزئی (PLS-SEM) تحلیل شد. ارزیابی قوی‌تر تهدید با ارزیابی مقابله‌ای مطلوب‌تر مرتبط بود و این ارزیابی با قصد پذیرش ارتباط داشت. رابطه مستقیم ارزیابی تهدید و قصد پذیرش مثبت بود، اما معیار ازپیش‌تعیین‌شده معناداری را برآورده نکرد؛ اما رابطه غیرمستقیم معناداری از طریق آن مشاهده شد. اطلاعات ریسک اقلیمی با ارزیابی تهدید رابطه مثبت داشت، اما مشوق‌های مقابله‌ای ادراک‌شده با ارزیابی مقابله‌ای رابطه معناداری نداشتند. یافته‌ها نشان می‌دهند که صرف تشخیص تهدیدهای اقلیمی ممکن است کافی نباشد، مگر آنکه مدیران اقدامات چرخشی را مؤثر، امکان‌پذیر و قابل مدیریت بدانند. این مطالعه کاربرد PMT در ارزیابی‌ها و قصدهای پذیرش سازمان‌محور سازگاری اقلیمی هتل‌ها را نشان می‌دهد.

توسعه پایدار گردشگری

تبیین رفتار طرفدار محیط‌زیست گردشگران با تأکید بر نقش میانجی نگرش محیط‌زیستی

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از 06 آبان 1405

https://doi.org/10.22054/tms.2026.95462.3264

حسین شریف پور، صادق صالحی، امیر مرادی اصل، سیده هستی حسینی خواه

چکیده پژوهش حاضر با هدف تبیین رفتار طرفدار محیط‌زیست گردشگران ورودی به گیلان و مازندران از طریق سازه‌های شناختی (آگاهی محیط‌زیستی و دانش محیط‌زیستی)، تعهد و پارادایم نوین اکولوژیکی با نقش میانجی نگرش محیط‌زیستی انجام شد. بر پایه تحلیل توان پیشینی، ۵۰۱ گردشگر به‌روش سهمیه‌ای-دردسترس در مقاصد پرتردد انتخاب شدند و داده‌ها با مدل‌سازی معادلات ساختاری تحلیل گردید. یافته‌ها نشان داد پارادایم نوین اکولوژیکی، تعهد محیط‌زیستی و دانش محیط‌زیستی رابطه‌ای مثبت و معنادار با نگرش محیط‌زیستی دارند و نگرش محیط‌زیستی نیز محرک قوی رفتار طرفدار محیط‌زیست است. همچنین، نقش میانجی‌ نگرش در این روابط تأیید شد؛ اما رابطه آگاهی محیط‌زیستی با نگرش محیط‌زیستی و اثر غیرمستقیم آن بر رفتار طرفدار محیط‌زیست مورد تایید تجربی قرار نگرفت. از نظر نظری، صرفاً آگاهی سطحی محرک رفتار نیست، بلکه تعهد اخلاقی و دانش مهارتی نقشی کلیدی دارند. از نظر کاربردی، استقرار زیرساخت‌های پسماند و آموزش‌های تفسیری تجربه‌محور به‌جای تبلیغات هشداری پیشنهاد می‌شود.

توسعه پایدار گردشگری

تحلیل بازنمایی دیجیتال منطقه آزاد ارس بر پایه محتوای تولیدشده توسط گردشگران در Google Maps: دلالت‌هایی برای سیاستگذاری هوشمند گردشگری

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از 18 آبان 1405

https://doi.org/10.22054/tms.2026.95390.3263

اشرف رحیمیان، سهیلا حیدری

چکیده پژوهش هدف تحلیل بازنمایی دیجیتال منطقه آزاد تجاری ـ صنعتی ارس بر پایه محتوای تولیدشده توسط گردشگران در Google Maps انجام شد. داده‌ها شامل 2676 رکورد از جاذبه‌ها و مکان‌های گردشگری منتخب ارس بود که پس از پالایش، 1870 نظر متنی برای تحلیل باقی ماند. داده‌ها با استفاده از تحلیل محتوای متون و بررسی هم‌زمان امتیازهای کاربران تحلیل شدند. میانگین امتیاز کلی 4.50 از 5 بود و 89 درصد نظرات امتیاز 4 یا 5 داشتند. طبیعت و منظر (38.1 درصد) و میراث، تاریخ و معماری (25.2 درصد) مهم‌ترین مؤلفه‌های بازنمایی مقصد بودند. میانگین امتیاز جاذبه‌های طبیعی (4.78) و تاریخی ـ فرهنگی (4.80) بالاتر از مکان‌های تجاری (3.59) و خدمات گردشگری (3.70) بود. هویت مرزی نیز در 8.4 درصد روایت‌ها حضور داشت. بازنمایی دیجیتال ارس عمدتاً مثبت، اما از نظر کیفیت تجربه ناهمگون است و بر ظرفیت UGC برای پشتیبانی از سیاستگذاری داده‌محور گردشگری تأکید دارد.

توسعه پایدار گردشگری

بررسی اثرات کارآفرینی اجتماعی فردی بر توسعه گردشگری پایدار ‌(مورد مطالعه: شهرستان هرسین)

دوره 21، شماره 74، تابستان 1405، صفحه 115-156

https://doi.org/10.22054/tms.2025.88177.3109

سعید بخشی، نادر نادری

چکیده این پژوهش به دنبال بررسی تأثیرات کارآفرینی اجتماعی بر گردشگری پایدار است. پژوهش حاضر به لحاظ گرداوری داده‌ها در زمره پژوهش‌های توصیفی و پیمایشی و از منظر هدف کاربردی است. جامعه آماری پژوهش را 360 نفر از کارشناسان ادارات شهرستان هرسین و کارکنان واحدهای ارائه دهنده خدمت به گردشگران که دارای تجربه زیسته در شهرستان هرسین هستند، تشکیل داده است. از میان آنها، 186 نفر به روش نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌ای متناسب انتخاب و داده‌ها با استفاده از پرسشنامه استاندارد جمع‌آوری شد. روایی و پایایی پرسشنامه‌ توسط اساتید این حوزه تأیید و با استفاده از آلفای کرونباخ و تحلیل عاملی تأییدی اعتبار پرسشنامه سنجش شده است. از پرسشنامه‌های توزیع شده تعداد 176 پرسشنامه تکمیل و با استفاده از مدل‌یابی معادلات ساختاری مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت است. یافته‌ها حاکی از تأثیر مثبت ابعاد کارآفرینی اجتماعی بر گردشگری پایدار است. و اشتیاق اجتماعی سهم تعیین کننده‌ای در توسعه گردشگری ایفا می‌کند.

توسعه پایدار گردشگری

چارچوب مفهومی حکمروایی اجرای خط‌مشی گردشگری با رویکرد نهادگرایی گفتمانی

دوره 21، شماره 73، بهار 1405، صفحه 37-86

https://doi.org/10.22054/tms.2025.83351.3015

محمد مجمدی پور، غلامرضا کاظمیان، حسین اصلی پور، اسماعیل قادری

چکیده با وجود تحقیقات گسترده در حوزه‌های مرتبط اما متمایز «حکمروایی گردشگری» و «اجرای خط‌مشی گردشگری»، ادبیات پژوهشی این حوزه‌ها از سه محدودیت شامل فقدان تحلیل‌ نظام‌مند تعامل پویای این دو حوزه، نادیده گرفتن نقش گفتمان‌ها در شکل‌دهی به فرآیندهای اجرایی و عدم چارچوب یکپارچه تبیین ابعاد نهادی و گفتمانی رنج می‌برد. بنابراین، نیاز به پژوهشی ترکیبی با عنوان «حکمروایی اجرای خط‌مشی گردشگری با رویکرد نهادگرایی گفتمانی» احساس و تحلیل آن با استفاده از روش مرور نظام‌مند ادبیات 22 مطالعه منتخب در بازه زمانی 2024-2015 صورت پذیرفت. نتایج پژوهش در غالب چهار بُعد اصلی شناسایی شد: 1) بُعد کیستی: کنشگران دولتی و خصوصی نقش محوری و کنشگران عمومی، مردمی و حرفه‌ای نقش مکمل ایفا می‌کنند؛ 2) بُعد چرایی: حاکی از گذار از رویکردهای صرفا اقتصادی به سمت پارادایم‌های تعاملی و توسعه پایدار است؛ 3) بُعد چیستی: بر ضرورت توازن بین اهداف اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی تأکید دارد و 4) بُعد چگونگی: در آن ابزارهای مشارکتی، اقتصادی و ساختاری به‌عنوان محرک‌های اصلی و ابزارهای فرهنگی و قانونی به‌عنوان تقویت‌کننده‌ها عمل می‌نمایند؛ همچنین، شیوه مشارکتی به‌عنوان شیوه غالب حکمروایی اجرای خط‌مشی گردشگری، هنگامی که با مکانیسم‌های مدیریت یکپارچه و قواعد قانونی مناسب ترکیب شود، می‌تواند به افزایش پایداری و انسجام خط‌مشی‌ها بینجامد. چارچوب مفهومی پژوهش با ترکیب الگوی چهاربُعدی دانش و رویکرد نهادگرایی گفتمانی نه‌تنها خلأهای موجود در ادبیات پژوهش را پر می‌کند، بلکه ابزار بهبود حکمروایی اجرای خط‌مشی گردشگری در سطوح مختلف را ارائه می‌نماید.

توسعه پایدار گردشگری

نقش مسئولیت اجتماعی هتل در شکل‌گیری رفتار سبز کارکنان (مورد مطالعه: هتل‌های 4 و 5 ستاره شهر تبریز)

دوره 21، شماره 73، بهار 1405، صفحه 205-258

https://doi.org/10.22054/tms.2025.88163.3107

یاور بابائی، شیوا خواجه ای

چکیده افزایش نگرانی‌ها نسبت به محیط‌زیست و افزایش فزآینده آلودگی‌های محیطی ناشی از فعالیت‌های انسانی سبب شده که پایداری، رفتارهای سبز و مسئولیت اجتماعی در محیط‌های کاری و اماکن گردشگری اهمیت یابند. برای همین منظور، این مطالعه به ارزیابی نقش مسئولیت اجتماعی بر رفتار سبز کارکنان در بین هتل‌های چهارستاره و پنج‎ستاره شهر تبریز پرداخته است. رویکرد تحقیق بر اثبات‌گرایی استوار بوده و به‌صورت کمی انجام گرفته است. جامعه آماری تحقیق، مدیران و کارکنان هتل‌های چهارستاره و پنج‎ستاره شهر تبریز می‎باشد که به روش نمونه‌گیری خوشه‌ای، تعداد 216 نفر نمونه انتخاب شدند. جهت گردآوری داده‌ها از پرسشنامه استاندارد استفاده شد و برای تحلیل داده‌های تحقیق از روش معادلات ساختاری و نرم‌افزار Amos استفاده شد. نتایج تحقیق نشان داد که مسئولیت اجتماعی و نگرانی زیست‌محیطی بر رفتار سبز کارکنان مؤثرند. اما اثر پشتیبانی از گردشگری پایدار بر رفتار سبز مورد تأیید قرار نگرفت. از نتایج دیگر تحقیق، اثر معنادار مسئولیت اجتماعی بر نگرانی زیست‌محیطی و پشتیبانی از گردشگری پایدار و نیز اثر معنادار نگرانی زیست‌محیطی بر پشتیبانی از گردشگری پایدار می‌باشد. یافته‌های این تحقیق، اهمیت توجه به مسائل مرتبط با محیط‌زیست را در بخش هتلداری برجسته کرده و بر نقش کارکنان در بهبود ملاحظات زیست‌محیطی در بخش هتلداری تأکید می‌کند. مطابق با یافته‌ها، شکل‌گیری مسئولیت اجتماعی و نگرانی نسبت به محیط‌زیست می‌تواند رفتارهای سبز و سازگار با محیط‌زیست کارکنان در بخش هتلداری را به‎دنبال داشته باشد

توسعه پایدار گردشگری

واکاوی جایگاه مطالعات سفر مشتری در ترویج اهداف گردشگری پایدار: تحلیل روند گذشته و چشم‎انداز آینده‏ی پژوهش

دوره 20، شماره 72، زمستان 1404، صفحه 303-344

https://doi.org/10.22054/tms.2025.87856.3103

مرضیه مرادی، محمد صفری

چکیده با گسترش جهانی گردشگری و توجه به مسائل پایداری، بررسی رفتار مصرف‌کنندگان و سفرهای پایدار در این صنعت اهمیت بیشتری پیدا کرده است. هدف این پژوهش تحلیل شبکه علمی پژوهش‌های مرتبط با سفر مشتری و گردشگری پایدار است. این مطالعه با شبیه‌سازی شبکه‌های علمی و تحلیل‌های کتاب‌شناختی به شناسایی روندها و مفاهیم غالب در این حوزه می‌پردازد.
در این تحقیق از روش‌های کتاب‌سنجی، تحلیل شبکه علمی و تحلیل مضمون استفاده شد. داده‌ها از پایگاه اسکوپوس استخراج و با نرم‌افزار VOSviewer و Max-QDA تحلیل شدند. تحلیل‌های استنادی، پیوند کتاب‌شناختی، هم‌رخدادی واژگان و تحلیل مضمون انجام گرفت.
نتایج نشان داد که از سال ۲۰۲۰ به بعد، مقالات زیادی در زمینه پایداری و رفتار مشتری در گردشگری پایدار منتشر شده است. تحلیل مضمون تم‌های نوظهوری مانند پایداری مقصد، نقش فناوری در گردشگری پایدار و مشارکت جامعه محلی را شناسایی کرد.

توسعه پایدار گردشگری

تحلیل ساختاری مدیریت منابع انسانی سبز، تعهد سبز مدیران ارشد و سرمایه فکری سبز بر رفتار دوست‌دار محیط زیست کارکنان هتل‌های استان یزد

دوره 20، شماره 71، پاییز 1404، صفحه 125-162

https://doi.org/10.22054/tms.2025.84740.3046

علی صفاری دربرزی، رویا دهقان طزرجانی، مرتضی بذرافشان، رضا فتاحی

چکیده در سال‌های اخیر نگرانی‌های زیست‌محیطی متعددی به دلیل پیشرفت و توسعه سریع اقتصادی مطرح شده است. شرکت‌ها و دولت‌های مختلف اهمیت پایداری زیست‌محیطی را برای توسعه اقتصادی و اجتماعی درک کرده‌اند. هدف از انجام این پژوهش، بررسی نقش مدیریت منابع انسانی سبز در رابطه بین تعهد سبز مدیران ارشد، سرمایه فکری سبز و رفتار دوست‌دار محیط‌زیست کارکنان هتل‌های یزد است. پژوهش حاضر از نوع کاربردی و با روش توصیفی- همبستگی انجام شده که داده‌های آن از 101 نفر از کارکنان هتل‌های استان یزد (از نمونه اولیه 160 نفری) با روش نمونه‌گیری در دسترس جمع‌آوری و با مدل‌سازی معادلات ساختاری تحلیل شده‌اند. یافته‌ها نشان داد که هم تعهد سبز مدیران ارشد و هم سرمایه فکری سبز تأثیر مثبت و معناداری بر مدیریت منابع انسانی سبز داشته‌اند، و این متغیر میانجی نیز به نوبه خود بر رفتار دوست‌دار محیط زیست کارکنان تأثیر مثبت و معناداری داشته است.

توسعه پایدار گردشگری

مدل سازی عوامل موثر بر توسعه گردشگری خوراک با رویکرد فراترکیب

دوره 19، شماره 68، زمستان 1403، صفحه 49-80

https://doi.org/10.22054/tms.2024.80996.2962

علی اصغر مباشری، مسلم باقری، زهرا معاون، فاطمه شکاری

چکیده با توجه به اهمیت یافتن توسعه گردشگری خوراک به‌عنوان یکی از مهم‎ترین و رو به رشدترین گونه­های گردشگری در سال­های اخیر، مطالعه حاضر با هدف مدل­سازی عوامل مؤثر بر توسعه گردشگری خوراک طراحی و اجرا شد. این پژوهش از لحاظ هدف توسعه­ای و از لحاظ روش گردآوری و تحلیل داده­ها در دسته پژوهش­های کیفی قرار می­گیرد و با روش فراترکیب انجام شده است. با توجه به ماهیت روش فراترکیب، جامعه آماری پژوهش را مطالعات پیشین مرتبط با موضوع پژوهش تشکیل می­دهند که در این بین، با توجه به دسترسی به متن کامل و بررسی عنوان، چکیده و محتوای مقاله­های جست‌وجو شده، 45 منبع جهت استفاده در پژوهش انتخاب شد. جهت تحلیل داده­ها، روش تحلیل مضمون و جهت کنترل کیفیت تحلیل­ها، روش توافق درون موضوعی استفاده شد. به‌عنوان یافته­های پژوهش نیز عوامل مؤثر بر توسعه گردشگری خوراک در قالب 6 مضمون اصلی یعنی عوامل زمینه­ای، عوامل مربوط به بازاریابی و فروش، عوامل مربوط به منابع انسانی، عوامل زیرساختی، عوامل مداخله­گر و اقدامات اجرایی دسته­بندی شدند. نتایج می­تواند دانش مدیران نسبت به عوامل مؤثر بر توسعه گردشگری خوراک را افزایش داده و رهنمودهایی کاربردی برای مدیران، برنامه­ریزان و سیاست­گذاران توسعه گردشگری خوراک در سطوح مختلف ملی و منطقه­ای ارائه کند.

توسعه پایدار گردشگری

برآورد ارزش تفرجگاهی تالاب‌ها با استفاده از روش ارزش‌گذاری مشروط (مطالعه موردی: تالاب چغاخور استان چهارمحال و بختیاری)

دوره 19، شماره 68، زمستان 1403، صفحه 331-362

https://doi.org/10.22054/tms.2024.80495.2949

لیلا فعال دستگردی، غلامحسین مرادی، حبیب انصاری سامانی

چکیده صنعت گردشگری یکی از بزرگ‌ترین منابع رشد اقتصادی در هر منطقه است. برای بیان اهمیت گردشگری و تبدیل آن‌ به ارزش‌های پولی لازم است جاذبه‌های گردشگری با استفاده از روش‌های مناسب ارزش‌گذاری شوند. در مطالعه حاضر، ارزش تفریحی تالاب چغاخور استان چهارمحال و بختیاری با استفاده از روش ارزش‌گذاری مشروط برآورد شده و عوامل مؤثر بر تمایل به پرداخت با استفاده از الگوی لاجیت مورد بررسی قرار گرفته است. به این منظور ابتدا حجم نمونه بر اساس روش کوکران تعیین شد و سپس داده‌ها از طریق پرسش‌نامه و مصاحبه حضوری جمع‌آوری شدند. نتایج نشان داد که متغیرهای «درآمد»، «شغل»، «فصل»، «هدف اصلی بازدید» و «حداکثر مبلغ پیشنهادی» تأثیر معنی‌داری بر تمایل به پرداخت افراد دارند. هم‌چنین، متوسط تمایل به پرداخت برای هر بازدیدکننده 30،000 تومان در ماه است و ارزش تفریحی سالانه تالاب معادل 1،956،521 تومان در هر هکتار است که نشان‌دهنده اهمیت بالای تالاب برای بازدیدکنندگان است.

توسعه پایدار گردشگری

نقش مشارکت و توسعه روستایی در گردشگری روستایی و توسعه اشتغال پایدار: بکارگیری شاخص چندکارکردی روستایی

دوره 19، شماره 67، پاییز 1403، صفحه 161-196

https://doi.org/10.22054/tms.2024.79212.2929

بهرام ایمانی، جواد معدنی

چکیده مشارکت و توسعه روستایی یکی از مهم‌ترین مفاهیمی است که از دیرباز تاکنون موردبحث و بررسی قرار گرفته است. توسعه اشتغال پایدار بر رشد اقتصادی و توسعه پایدار روستایی متمرکز است که در پیوند با گردشگری روستایی می‌تواند در راستای توسعه پایدار روستایی مثمرثمر باشد. هدف پژوهش حاضر بررسی نقش مشارکت و توسعه روستایی در گردشگری روستایی و توسعه اشتغال پایدار با بکارگیری شاخص چند کارکردی روستایی است که با استفاده از روش ترکیبی (کیفی-کمی) به بررسی موضوع می‌پردازد. این پژوهش از نظر هدف کاربردی، و روش تحقیق بکار رفته در آن ترکیبی است که در مرحله اول با استفاده از روش کیفی گروه کانونی، نظرات و اجماع متخصصان جمع‌آوری و بررسی شدند تا شاخص‌ها و مولفه‌های اصلی استخراج شوند، سپس با استفاده از روش کمّی شاخص چند کارکردی روستایی هریک از آنها دسته‌بندی و تحلیل شدند. همچنین، از طریق فرایند تحلیل سلسله‌مراتبی برای هر شاخص و مؤلفه، و,....

توسعه پایدار گردشگری

ارزیابی اثرات زیست‌محیطی توسعه طبیعت‌گردی بر تالاب تیاب

دوره 19، شماره 67، پاییز 1403، صفحه 197-242

https://doi.org/10.22054/tms.2024.79133.2928

اعظم رحیمی، محمد اکبریان، عباس مرادی

چکیده پژوهش حاضر با هدف ارزیابی آثار زیست‌محیطی گردشگری، تالاب میناب-تیاب واقع در استان هرمزگان را موردمطالعه قرار داده است. با استفاده از روش اصلاح‌شده ماتریس ارزیابی سریع و مدل توسعه پایدار، چهار محیط فیزیکی‌شیمیایی، اکولوژیکی‌بیولوژیکی، اجتماعی‌فرهنگی و اقتصادی‌عملکردی تالاب، مورد ارزیابی قرار گرفت. بر اساس یافته‌ها، توسعه طبیعت‌گردی بر محیط فیزیکی‌شیمیایی تغییرات منفی ناچیز، بر محیط بیولوژیکی‌اکولوژیکی، تغییرات و اثرات منفی کم و بر دو محیط اجتماعی‌فرهنگی و اقتصادی‌عملکردی اثرات و تغییرات مثبت مشخص را به همراه خواهد داشت. محیط‌های فیزیکی‌شیمیایی و بیولوژیکی‌اکولوژیکی، به ترتیب با امتیاز 488/. و 454/.، پایداری ضعیفی را دارا بوده و در مقابل محیط‌های اجتماعی‌فرهنگی و اقتصادی‌عملکردی با امتیاز 815/. و 793/.، در سطح خیلی قویاً پایدار قرار دارند. طبیعت‌گردی ازیک‌طرف بر مؤلفه‌های فرهنگی‌اجتماعی و اقتصادی‌عملکردی اثرگذاری مثبت، در دامنه سود عالی به همراه دارد و از طرف دیگر اثرگذاری منفی آن بر مؤلفه‌های فیزیکی‌شیمیایی و بیولوژیکی‌اکولوژیکی، ناچیز و متوسط است.

توسعه پایدار گردشگری

ورزش و رفتارهای حامی محیط زیست بازدیدکنندگان ازپارک های عمومی

دوره 19، شماره 67، پاییز 1403، صفحه 243-280

https://doi.org/10.22054/tms.2024.78608.2921

مهدی پورحسین، مرتضی دوستی، محسن بهنام

چکیده اخیراً در زمینه مدیریت مقصد گردشگری، تشویق افراد به انجام رفتارهای حامی محیط‌زیست در حال گسترش است. در این راستا، در این پژوهش، ابعاد درگیری محیطی بازدیدکنندگان (انس و عاطفه، فعال‌سازی و فرآیند شناختی) به‌عنوان نقش میانجی در ارتباط بین کیفیت محیط درک شده و رفتار حامی محیط‌زیست به‌صورت یک مدل در نظر گرفته‌شده و همچنین نقش تعدیل‌کنندگی نوع بازدیدکنندگان (ورزشی و غیرورزشی) در این ارتباطات بررسی شده است. جامعه آماری پژوهش، بازدیدکنندگان یک پارک عمومی مبتنی بر طبیعت در شهر ساری، استان مازندران بودند. داده‌های حاصل از 394 پرسشنامه از طریق آزمون معادلات ساختاری تجزیه‌وتحلیل شد. نتایج حاکی از تائید نقش میانجی فرآیند شناختی (t=3.55, β=0.107) و عدم تائید نقش میانجی انس و عاطفه (t=1.03, β=0.048) و فعال‌سازی (t=0.006, β=0) بوده است. همچنین مشخص‌شده که بین بازدیدکنندگان ورزشی و غیرورزشی تفاوت معنی‌داری در ارتباط بین کیفیت محیط درک شده و رفتار حامی محیط‌زیست به‌واسطه ابعاد درگیری محیطی وجود ندارد.

توسعه پایدار گردشگری

طراحی مدل کوچینگ توسعه گردشگری پایدار در نظام آموزش و پرورش.مورد مطالعه: استان گیلان.

دوره 19، شماره 66، تابستان 1403، صفحه 107-146

https://doi.org/10.22054/tms.2024.78228.2919

داود غلامرضائی، نرجس حق پرست کنارسری

چکیده   استان گیلان به‌دلیل داشتن جاذبه‌های طبیعی، تاریخی و فرهنگی بسیار زیاد، پتانسیل بالایی در رشد و توسعه گردشگری دارد. بنابراین، در این پژوهش سعی شده است با استفاده از ظرفیت سازمان آموزش‌وپرورش در انتقال مبانی فرهنگی و همچنین، متناسب با شرایط و ویژگی‌های جغرافیایی، اقلیمی، فرهنگی و اجتماعی استان گیلان، مدلی طراحی شود تا این استان بتواند با استفاده از اجرای طرح کوچینگ «معلمان» زمینه توسعه پایدارگردشگری را فراهم آورد. این پژوهش از حیث هدف، کاربردی است. روش گردآوری اطلاعات در پژوهش حاضر، به‌صورت کتابخانه­ای و همچنین به‌روش میدانی از طریق مصاحبه و مشاهده بوده است. همچنین از روش تحلیل محتوای کیفی به جهت بررسی محتوای مبانی­ نظری، آیین­نامه­­های اجرایی، مصاحبه‌های صاحب‎نظران و خبرگان و اسناد در این تحقیق استفاده شده است. جامعه مشارکت­کنندگان، متخصصان و افراد فعال درحوزه گردشگری و کوچینگ استان گیلان هستند که در این میان افرادی که تجربه، آگاهی و اطلاعات کافی و بهترین شرایط را برای ارائه اطلاعات مورد نیاز در حوزه گردشگری پایدار داشتند، انتخاب شده­اند. برای انتخاب نمونه، از روش نمونه­گیری هدفمند و گلوله­برفی استفاده شد که بر اساس قاعده اشباع با استفاده از 15 مصاحبه این مهم حاصل شد و به‌منظور اطمینان بیشترتا مصاحبه بیستم نیز ادامه پیدا کرد. براساس یافته­ها، از جمله پیامدهای اصلی و اصول گردشگری پایدار شامل حفظ، حراست و حمایت ازمحیط­زیست، ساختارهای اجتماعی، صیانت از فرهنگ‌ و آداب‌‌و‌رسوم جوامع است که با بهره­گیری از تکنیک کوچینگ می‌توان تا حد ممکن به نکات مثبت گردشگری پایدار افزود و از نکات منفی آن نیز کاست.

توسعه پایدار گردشگری

پیشران های توسعه گردشگری خلاق با تأکید بر نقش برندسازی شهری استان کرمانشاه

دوره 19، شماره 66، تابستان 1403، صفحه 188-230

https://doi.org/10.22054/tms.2024.78166.2915

فاطمه یاری قلعه، نادر نادری، بیژن رضایی

چکیده پژوهش حاضر با هدف شناسایی پیشران‎های توسعه گردشگری خلاق با تأکید بر نقش برندسازی شهری در استان کرمانشاه انجام شده است. رویکرد حاکم بر پژوهش، آمیخته (کیفی-کمی) بود. در بخش کیفی از روش تحلیل محتوا و در بخش کمی نیز از روش پیمایشی بهره گرفته شد. جامعه مورد مطالعه بخش کیفی را کارشناسان و خبرگان حوزه گردشگری خلاق در استان کرمانشاه تشکیل دادند. با استفاده از روش نمونه‌گیری هدفمند و گلوله‎برفی، تعداد 22 مصاحبه انجام و اشباع نظری حاصل گردید. در بخش کمی،  جامعه آماری شامل تمامی مدیران فعال در حوزه کسب‎و‎کارهای گردشگری به تعداد 284 نفر بود و با استفاده از جدول مورگان تعداد 163 نفر به‎عنوان نمونه انتخاب شدند. به­منظور اعتباربخش کیفی از معیار حساسیت پژوهشگران، انتخاب مشارکت‎کنندگان مناسب، درگیری طولانی‎مدت با موضوع و تأیید مشارکت‎کنندگان و برای پایایی نیز از کدگذاری مجدد و بررسی همکار استفاده گردید. در بخش کمی نیز از یافته‎های حاصل از بخش کیفی، پرسشنامه‏ای محقق‎ساخته با هدف بررسی میزان اهمیت عوامل شناسایی‎شده طراحی گردید که روایی محتوایی آن توسط اساتید دانشگاه و پایایی آن با آزمون آلفای کرونباخ (71 درصد) تأیید شد. تجزیه‎وتحلیل داده‎های آماری با استفاده از آزمون فریدمن در نرم‎افزار Spss25 انجام گرفت. نتایج تحلیل محتوای استقرایی طی سه رویه کدگذاری باز،کدگذاری ثانویه و مقوله‎ها، به شناسایی 153 کد اولیه، 17 کد مفهومی و 5 عامل منتج شد. بر اساس نتایج، پیشران‎های میراث فرهنگی و تاریخی، نهادها و سازمان‎ها و پیشران اجتماعی اولویت اول تا سوم را کسب نمودند و نیز محصولات خلاقانه، میراث غنی تاریخی و تنوع پتانسیل‏های شهری بالاترین اولویت را در بین مفاهیم حاصله کسب نمودند. پژوهش حاضر از دیدگاه طرف عرضه حوزه گردشگری خلاق با دیدی عمیق و موشکافانه به بررسی نقش برندسازی شهری در توسعه گردشگری خلاق و شناسایی پیشران‌های توسعه گردشگری خلاق پرداخته است.

توسعه پایدار گردشگری

ارزیابی و پهنه‌بندی توانمندی‌های ژئوتوریستی شهرستان طارم

دوره 18، شماره 64، زمستان 1402، صفحه 33-60

https://doi.org/10.22054/tms.2023.75245.2866

فریبا کرمی، داود مختاری، کیمیا دادگر، احمد اسدی

چکیده تحقیق حاضر با هدف قابلیت‌سنجی و پهنه‌بندی توانمندی‌های ژئوتوریستی شهرستان طارم انجام شده است. روش تحقیق در پژوهش حاضر، آمیخته (کمی-کیفی) با هدف کاربردی و ماهیت تحلیلی- اکتشافی می‌باشد که در راستای تجزیه‌و‌تحلیل اطلاعات از روش قابلیت‌سنجی کومانسکو، مدل تحلیل شبکه‌ای فازی و همچنین، نرم‌افزار GIS استفاده شده است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که ژئوسایت‌های شهرستان طارم دارای ارزش‌های ژئوتوریستی بالایی هستند، به‌طوری‌که ژئوسایت رودخانه ولیدر- شیت دارای بالاترین ارزش بوده و ژئوسایت رودخانه‌ قزل‌اوزن در رتبه‌ دوم و رودخانه‌ نوکیان در رتبه‌ سوم قرار دارد. همچنین، بررسی توانمندی معیارهای ژئوتوریستی شهرستان طارم نیز نشان می‌دهد که 49/46 درصد از مساحت محدوده مورد مطالعه جهت توسعه‌ ژئوتوریسم مناسب است. از طرفی، ژئوسایت‌های با ارزش بالا در مدل کومانسکو با پهنه‌های مستعد ژئوتوریستی حاصل از پهنه‌بندی در شهرستان طارم منطبق هستند و سطح قابل قبولی دارند.