نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری مدیریت بازرگانی، دانشکده حسابداری و مدیریت، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران. مدرس دانشگاه

2 کارشناسی ارشد مدیریت اجرایی، دانشگاه پیام نور ساوه، مرکزی، ایران

3 دانشجوی کارشناسی ارشد مدیریت کارآفرینی، دانشکده مدیریت، پردیس فارابی دانشگاه تهران، قم، ایران.

چکیده

گردشگری و مذهب همیشه با هم پیوندی ناگسستنی داشته‌اند. این پژوهش با هدف شناسایی الگوهای ذهنی گردشگران در مقاصد گردشگری مذهبی در شهر مشهد صورت گرفته و از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، توصیفی است. در این پژوهش از روش‌ کیو برای شناسایی الگوهای ذهنی استفاده شده است. جامعه ‌آماری پژوهش، گردشگران بوده‌اند که دست‌کم یک‌بار تجربه سفر به شهر مشهد مقدس را داشته‌اند. روش نمونه‌گیری به‌صورت هدفمند بوده است. تجزیه‌وتحلیل داده‌های حاصل از مشارکت 25 نفر از گردشگران بااستفاده از تحلیل عاملی کیو با نرم‌افزارSPSS 22.0 صورت گرفته است. یافته‌های این پژوهش هفت گونه ذهنی برای معنای گردشگری مذهبی را شناسایی کرده‌ است که عبارت‌اند از: 1) معنویت‌طلبان، 2) آرامش‌طلبان، 3) تعلق‌گرایان، 4) رهایی‌طلبان، 5) جستجوگران، 6) ذهن‌گرایان ، 7) تجربه‌گرایان. معنویت‌طلبان، در جستجوی نزدیکی به خدا و آرامش‌طلبان در جستجوی دوری از فشار زندگی و روزمرگی بیشترین درصد الگوی ذهنی تجربه گردشگری مذهبی را تشکیل می‌دادند.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Applying the Q Method in Identifying Mental Patterns: The Experience of Religious Tourists

نویسندگان [English]

  • Fatemeh Zargaran Khouzani 1
  • Atieh Shahjafari 2
  • Mohammad Hamid Mollaei 3

1 Ph.D. Candidate in Business administration, Faculty of Management, Allameh Tabataba'i University, Tehran, Iran.

2 MA, Executive Management from Payame Noor, University of Save, Markazi, Iran

3 MSc. Student of Entrepreneurship Management, Farabi Campus, University of Tehran, Qom, Iran.

چکیده [English]

Tourism and religion have always been inextricably linked. This study was conducted with the aim of identifying the mental patterns of tourists in religious tourism destinations in the city of Mashhad and is applied in terms of purpose and descriptive in terms of method. In this research, Q methodology has been used to identify mental patterns. The statistical population of the study was tourists who have experienced travel to the holy city of Mashhad at least once. The sampling method was purposeful. The data obtained from the participation of 25 religious tourists in Mashhad were analyzed using Q factor analysis with SPSS 22.0 software. The findings of this study have identified seven mental types for the meaning of religious tourism: 1) Spiritualists, 2) Pacifists, 3) Belongers, 4) Liberators, 5) Seekers, 6) Subjectivists & 7) Empiricists.

کلیدواژه‌ها [English]

  • mental patterns
  • Tourism Experience
  • Religious Tourism
  • Religious Tourism Experience
  • Q methodology
حسینی‌پور، سید احسان، رضایی دولت‌آبادی، حسین و کاظمی، علی. (1395). بررسی عوامل کشش و رانش مؤثر بر نیت سفر گردشگری مذهبی و نحوه تأثیر آن‌ها (شهر قم). مطالعات مدیریت گردشگری. 11(36)، 109-124. doi: 10.22054/tms.2017.7250
خوشگویان فرد، علیرضا. (1386). روش‌شناسی کیو. ناشر صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران، مرکز تحقیقات.
علی‌نژاد، منوچهر و نصرتی، روح اله. (1398). فهم هرمنوتیکی تجربه گردشگری فضاهای قدسی. برنامه‌ریزی و توسعه گردشگری. 8(30)، 65- 87. doi: 10.22080/jtpd.2020.16269.3038
لینچ، ریچارد. (1397). مدیریت استراتژیک. ترجمه وحید خاشعی و فاطمه زرگران. تهران. نشر فوژان. چاپ اول.
مرزی، وحید. (1396). اولویت‌بندی انگیزه‌های گردشگران عراقی بازدیدکننده از شهر مقدس مشهد. مطالعات اجتماعی گردشگری. 5(9)، 125-149.
Adhikari, A., & Bhattacharya, S. (2016). Appraisal of literature on customer experience in tourism sector: Review and framework. Current Issues in Tourism, 19(4), 296–321.
Albayrak, T., Herstein, R., Caber, M., Drori, N., Bideci, M., & Berger, R. (2018). Exploring religious tourist experiences in Jerusalem: The intersection of Abrahamic religions. Tourism Management, 69, 285–296. doi:10.1016/j.tourman.2018.06.022.
Alinejad, M., Nosrati, R. (2019). Study of Hermeneutic Experience the Sacred Spaces. Journal of Tourism Planning and Development, 8(30), 65-78. doi: 10.22080/jtpd.2020.16269.3038 . [In Persian].
Bond, N., Packer, J., & Ballantyne, R. (2015). Exploring visitor experiences, activities and benefits at three religious tourism sites. International Journal of Tourism Research, 17(5), 471–481. doi:10.1002/jtr.2014.
Božic, S., Spasojević, B., Vujičić, M. D., & Stamenkovic, I. (2016). Exploring the motives of religious travel by applying the AHP Method – the case study of Monastery Vujan (Serbia). International Journal of Religious Tourism and Pilgrimage, 4(4), 33–47. doi: 10.21427/D7QH7J.
Brouwer, M. (1999). Q is accounting for tastes, Journal of Advertising Research, 39 (2), 35-39
Collins-Kreiner, N., & Kliot, N. (2000). Pilgrimage tourism in the Holy Land: The behavioral characteristics of Christian pilgrims. GeoJournal, 50(1), 55–67. doi:10.1023/A:1007154929681.
Fourie, J., Rosselló, J., & Santana-Gallego, M. (2015). Religion, religious diversity and tourism. Kyklos, 68(1), 51–64. doi:10.1111/kykl.12066.
Hoseinipor, S., Rezaie Doolatabadi, H., Kazemi, A. (2017). Exploration of Pull and Push Factors Which Influence of Travel Intention of Religious Tourism and Their Affect Method (Qom city). Tourism Management Studies, 11(36), 109-124. doi: 10.22054/tms.2017.7250.[In Persian].
Hughes, K., Bond, N., & Ballantyne, R. (2013). Designing and managing interpretive experiences at religious sites: Visitors’ perceptions of Canterbury Cathedral. Tourism Management, 36, 210–220. doi: 10.1016/j.tourman.2012.11.022.
Khashei, V., Zargaran Khouzani, F., (2018). Strategic Management of Lynch, Fozhanpub, Tehran. [In Persian].
Khoshgovian Fard, A. (2007). Q methodology. Publisher of Radio and Television of the Islamic Republic of Iran, Research Center. [In Persian].
Kim, J.-H. (2014).The antecedents of memorable tourism experiences: The development of a scale to measure the destination attributes associated with memorable experiences. Tourism Management, 44, 34–45. doi: 10.1016/j.tourman.2014.02.007.
Marzi, V. (2017). Prioritize the motivations of Iraqi tourists visiting the holy city of Mashhad. Social studies of tourism. 5 (9), 125-149. [In Persian].
Mathieson, A., & Wall, G. (1982). Tourism: Economic, physical and social impacts. New York, NY: Longman.
Moscardo, G. M. (2010). The shaping of tourist experience, the importance of stories and themes, pp. 43–58. In M. Morgan, P. Lugosi, & J. R. B. Ritchie (Eds.). The tourism and leisure experience. Consumer and managerial perspectives. Bristol, UK: Channel View Publications.
Mu, Z., Li, H., Jian-Hong, W., Ji, L., Yan-Ceng, J., & Xiting, L. (2007). Religious tourism and cultural pilgrimage: A Chinese perspective. In R. Raj & N. D. Morpeth (Eds.), Religious tourism and pilgrimage festivals management: An international perspective (pp. 98–112). Cambridge, MA: CABI Pub.
Page, S. J., & Connell, J. (2006). Tourism: A modern synthesis. London: Thomson Learning.
Ryan, C. (2010). Ways of Conceptualizing the Tourist Experience A Review of Literature. Tourism Recreation Research, 35(1), 37–46. doi:10.1080/02508281.2010.11081617
Tung, V. W. S., & Ritchie, J. R. B. (2011). Exploring the essence of memorable tourism experiences. Annals of Tourism Research, 38(4), 1367–1386. doi:10.1016/j.annals.2011.03.009
Wang, W., Chen, J. S., & Huang, K. (2015). Religious Tourist Motivation in Buddhist Mountain: The Case from China. Asia Pacific Journal of Tourism Research, 21(1), 57–72. doi:10.1080/10941665.2015.1016443
Watts, S., & Stenner, P. (2012). Doing Q Methodological Research. Theory, Method and Interpretation. Los Angeles, London, New Delhi, Singapore, Washington DC: SAGE
Zamani-Farahani, H., & Henderson, J. C. (2010). Islamic tourism and managing tourism development in Islamic societies: The cases of Iran and Saudi Arabia. International Journal of Tourism Research, 12, 79–89. doi: 10.1002/jtr.741.