نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

• مجتبی جاودان ¹
• نیلوفر عباسپور ²
• فاطمه سلطان تقی زاده ³

¹ استادیار گروه گردشگری، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

² استادیار گروه مدیریت بازرگانی، دانشکده مدیریت، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.

³ دانشجوی کارشناسی ارشد رشته جغرافیا و برنامه ریزی گردشگری، دانشکده علوم جغرافیایی دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.

چکیده

پژوهش با هدف بسط شالوده مفهومی طراحی تجارب پایدار تفرج مبتنی بر طبیعت و پوشش شکاف میان طراحی تجربه و نظریه پایداری انجام شد. مطالعه بر پایه مرور نظام‌مند و علم‌سنجی، شامل ۹۴ مقاله منتشرشده طی سال‌های ۲۰۰۸ تا ۲۰۲۵ در پایگاه‌های اسکوپس و وب آو ساینس مطابق رویه پرایسما، شکل گرفت. تحلیل داده‌های علم سنجی نشان داد که تجربه، گردشگری پایدار، گردشگری مبتنی بر طبیعت و رضایت خوشه‌های مفهومی اصلی را تشکیل می‌دهند. مرور نظام‌مند منجر به ارائه چارچوبی سیستمی از طراحی تجارب پایدار شامل پیشایندها (محرک‌های فردی و مقصد)، فرایند (هم‌آفرینی ارزش، یادگیری تعاملی، تعهد محیطی، شخصی‌سازی و نوآوری) و نتایج (تجارب معنادار و پایداری مقصد) شد. این چارچوب، هم‌آفرینی ارزش و ارتقای پایداری اکوسیستم محلی و مدیریت مسئولانه را تسهیل می‌کند؛ نوآوری پژوهش در ارائه ساختاری سیستمی برای طراحی تجارب پایدار تفرج مبتنی بر طبیعت برپایه سه پیش ران اصلی(پیشایند، فرایند و نتایج) و مضامین مرتبط است.

کلیدواژه‌ها

• طراحی تجارب پایدار
• تفرج مبتنی بر طبیعت
• پژوهش مروری نظام مند و علم سنجی

موضوعات

• برنامه ریزی گردشگری

عنوان مقاله [English]

Designing Sustainable Nature-Based Recreational Experiences: Bibliometric and Systematic Literature Review

نویسندگان [English]

• Mojtaba Javdan ¹
• Nilofar Abaspoor ²
• Fateme Soltan Taghizade ³

¹ Assistant Professor, Department of Tourism, Kharazmi University, Tehran, Iran

² Assistant Professor, Department of Business Administration, Faculty of Management, Kharazmi University, Tehran, Iran.

³ Master's student in Geography and Tourism Planning, Faculty of Geographical Sciences, Kharazmi University, Tehran, Iran.

چکیده [English]

This study aims to expand the conceptual foundations of designing sustainable nature-based recreation experiences and to bridge the gap between experience design and sustainability theory. The research employed a systematic review and scientometric analysis of 94 articles published between 2008 and 2025 in Scopus and Web of Science, following the PRISMA procedure. Scientometric results reveal that experience, sustainable tourism, nature-based tourism, and satisfaction constitute the main conceptual clusters. The systematic review led to the development of a system-oriented framework for designing sustainable experiences, encompassing antecedents (individual and destination drivers), process (value co-creation, interactive learning, environmental commitment, personalization, and innovation), and outcomes (meaningful visitor experiences and destination sustainability). This framework facilitates value co-creation, strengthens local ecosystem sustainability, and supports responsible management. The study’s novelty lies in proposing a systemic structure for sustainable nature-based recreation experience design, grounded in three core drivers—antecedents, process, and outcomes—and their associated themes.

کلیدواژه‌ها [English]

• Sustainable Experience Design
• Nature-Based Recreation
• Bibliometric and Systematic Literature Review