ارزیابی ابعاد زیست‌محیطی مؤثر بر تحقق گردشگری پایدار (مطالعه موردی: رودخانه زرچوب شهر رشت)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناس ارشد برنامه‌ریزی شهری، دانشکده معماری و هنر، دانشگاه گیلان، رشت، ایران

2 استادیار گروه شهرسازی، دانشکده معماری و هنر، دانشگاه گیلان، رشت، ایران

3 دانشیار گروه شهرسازی، دانشکده معماری و هنر، دانشگاه گیلان، رشت، ایران

10.22054/tms.2019.10617

چکیده

استفاده ناپایدار از میراث طبیعی، به نابودی آن­ها می­انجامد. امروزه، رودخانه­ها به‌عنوان یکی از حیاتی­ترین میراث طبیعی مورد استفاده ناپایدار قرار گرفته­اند. به‌طورکلی، رودخانه­ها توانایی جذب گردشگر در بلندمدت را دارند. ازاین‌رو، رویکرد گردشگری پایدار می­تواند به بهبود شرایط رودخانه­ها و درعین‌حال جذب گردشگر کمک کند. با روش توصیفی تحلیلی و هدف تحلیل ابعاد زیست­محیطیمؤثر بر تحقق گردشگری پایدار، رودخانه زرجوب واقع در شهر رشت ارزیابی شد. سپس، از طریق فرآیند تحلیل سلسله مراتبی و نظرخواهی از 25 کارشناسان بومی میزان اهمیت معیارها و زیرمعیارهای زیست­محیطی تعیین شد. به‌منظور بررسی وضعیت موجود رودخانه زرجوب بر اساس معیارها و زیرمعیارها از آمار و اطلاعات موجود و ابزار پرسشنامه کمک گرفته شد. در این راستا، از 400 شهروند، 25 کارشناس بومی و 20 مسئول شهری نظرخواهی شد. تحلیل­های آماری با SPSS انجام شد. سپس، از برآیند میزان اهمیت و وضعیت موجود معیارها و زیرمعیارها، تحلیل یکپارچه صورت گرفت. همه معیارها و زیرمعیارها در ناحیه دو، سه و چهار قرار گرفتند. معیارهای موجود در ناحیه دو به دلیل میزان اهمیت بالا و وضعیت موجود نامطلوب، در تحقق گردشگری پایدار تأثیرگذارترند.راهبردهای منتج از سوات بر اساس معیارها و زیرمعیارها و با کمک 25 کارشناس بومی بر اساس روش ویکور رتبه­بندی شدند. از میان راهبردهای ارائه شده، راهبرد "تقویت بعد گردشگری رودخانه در تمام فصول بر اساس اصول پایداری" به لحاظ اهمیت رتبه اول را کسب کرده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Evaluating Environmental Aspects Affecting the Realization of Sustainable Tourism (Case Study: Zarjub River in Rasht)

نویسندگان [English]

  • Maryam Ghorbanpour 1
  • Mehrnaz Molavi 2
  • Nader Zali 3
1 This article is taken from a master's thesis entitled "Sustainable Tourism Planning on the Margins of Urban Rivers
2 Master of Urban Planning, Faculty of Arts and Architecture, University of Guilan, Rasht, Iran.
3 Assistant Professor of Urban Planning, Faculty of Arts and Architecture, University of Guilan, Rasht, Iran
چکیده [English]

Unsustainable use of natural heritage leads to their destruction. Nowadays, rivers, as one of the most vital natural heritage, have been used unsustainably. Generally, rivers have the ability to attract tourists in the long run. Therefore, a sustainable tourism approach can help improve rivers' conditions while attracting tourists. With the descriptive-analytical method and the purpose of analyzing the environmental aspects affecting sustainable tourism realization, Zarjub River, located in Rasht, was evaluated. Subsequently, through the analytical hierarchy process and a survey of 25 local experts, the importance of environmental criteria and sub-criteria was determined. In order to assess the current status of the Zarjub River according to the criteria and sub-criteria, available statistics and questionnaire tool were used. In this regard, 400 citizens, 25 local experts, and 20 municipal officials were surveyed. Statistical analysis was performed using SPSS. Then, according to the importance and the current status of the criteria and sub-criteria, an integrated analysis was carried out. All criteria and sub-criteria are in the second, third and fourth areas. The criteria in the second area are more effective in realizing sustainable tourism because of their high importance and unfavorable status quo. The SWOT strategies were ranked with the VIKOR method, based on the criteria and sub-criteria and with the help of 25 native experts. Among the strategies presented, the strategy of "strengthening the tourism aspect of the river in all seasons, based on the principles of sustainability" was ranked first in terms of importance.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Analytical hierarchy process
  • Sustainable Development
  • sustainable tourism
  • VIKOR

بدری، سیدعلی، فرجی سبکبار، حسنعلی، جاودان، مجتبی و شرفی، حجت اله. (1391). «رتبه­بندی سطح پایداری نقاط روستایی بر اساس مدل ویکور مطالعه موردی: روستاهای شهرستان فسا-استان فارس»، نشریه جغرافیا و توسعه، (26)10، 20-1.

حبیبی، کیومرث، تکیه خواه جاهده و آزاد احمدی، محمد. (1391). «ارزیابی توان اکوتوریسم و برنامه‌ریزی توسعه پایدار گردشگری نمونه موردی: پارک جنگلی آبیدر»، نشریه مطالعات شهری، (3)1، 23-13.

زاهدی، شمس­السادات. (1388). «گردشگری و توسعه پایدار: ضرورت جاری­سازی حفاظت محیطی در سیاست­های توسعه گردشگری»، نشریه مطالعات مدیریت جهانگردی، (11 و 12)4، 22-1.

سازمان جهانی گردشگری. (1379). برنامه‌ریزی توریسم در سطح ملی و منطقه‌ای، ترجمه بهرام رنجبریان و محمد زاهدی، جهاد دانشگاهی، چاپ اول، اصفهان.

شریفی، مریم و بستانی، علیرضا. (1394). «پهنه­بندی اکوتوریسم با استفاده از مدل فازی مطالعه موردی: شهرستان شیراز»، نشریه آمایش جغرافیایی فضا، (16)5، 17-1.

علیزاده، کتایون. (1382). «بررسی اثرات حضور گردشگران بر منابع زیست­محیطی (مورد: بخش طرقبه در شهرستان مشهد)»، نشریه پژوهش‌های جغرافیایی، (44)35، 70-55.

نصیری، حسین. (1379). توسعه پایدار چشم‌انداز جهان سوم، انتشارات فرهنگ اندیشه، چاپ اول، تهران.

نوری زمان‌آبادی، هدایت اله و نوروزی آورگانی، اصغر. (1386). «ارزیابی توان محیطی برای توسعه توریسم در دهستان چغاخور»، نشریه پژوهشی علوم انسانی دانشگاه اصفهان، (1)22، 28-13.

Agyeiwaah, E., McKercher, B., & Suntikul, W. (2017), "Identifying core indicators of sustainable tourism: A path forward?". Tourism Management Perspectives24, 26-33.

Akrivos, C., Reklitis, P., & Theodoroyiani, M. (2014). "Tourism entrepreneurship and the adoption of sustainable resources. the case of Evritania prefecture". Procedia-Social and Behavioral Sciences148, 378-382.‏

Altinay, M., & Hussain, K. (2005). "Sustainable tourism development: a case study of North Cyprus". International Journal of Contemporary Hospitality Management17(3), 272-280.‏

Angelevska-Najdeska, K., & Rakicevik, G. (2012), "Planning of sustainable tourism development". Procedia-Social and Behavioral Sciences44, 210-220.

Azizi, H., Biglari, M., & Joudi, P. (2011), "Assessment the feasibility of sustainable tourism in urban environments employing the cumulative linear model". Procedia Engineering21, 24-33.‏

Azouz, M., & Galal, A. (2016), "Sustainable Site Assessment: A way to Sustainable Hospitality in Egypt". Procedia Environmental Sciences34, 360-374.‏

Barbour, I. G. (1993),  Ethics in an Age of Technology (No. 2, 1989-1991).‏

Bazneshin, S. D., Hosseini, S. B., & Azeri, A. R. K. (2015), "The Physical Variables of Tourist Areas to Increase the Tourists’ Satisfaction Regarding the Sustainable Tourism Criteria: Case Study of Rudsar Villages, Sefidab in Rahim Abad". Procedia-Social and Behavioral Sciences201, 128-135.‏

Bazzazi, A. A., Osanloo, M., & Karimi, B. (2011). "Deriving preference order of open pit mines equipment through MADM methods: Application of modified VIKOR method". Expert Systems with Applications38(3), 2550-2556.‏

Blancas, F. J., González, M., Lozano-Oyola, M., & Perez, F. (2010). "The assessment of sustainable tourism: Application to Spanish coastal destinations". Ecological indicators10(2), 484-492.‏

Bramwell, B. (2015), "Theoretical activity in sustainable tourism research". Annals of Tourism Research54, 204-218.

Bramwell, B., & Lane, B. (1993), "Sustainable tourism: An evolving global approach". Journal of sustainable tourism1(1), 1-5.‏

Butler, R. (1998), "Sustainable tourism-looking backwards in order to progress?". Sustainable tourism: a geographical perspective., 25-34.‏

Cernat, L., & Gourdon, J. (2012), "Paths to success: Benchmarking cross-country sustainable tourism". Tourism Management33(5), 1044-1056.

Cibinskiene, A., & Snieskiene, G. (2015). "Evaluation of city tourism competitiveness". Procedia-Social and Behavioral Sciences213, 105-110.‏

Cottrell, S. P., Vaske, J. J., & Roemer, J. M. (2013), "Resident satisfaction with sustainable tourism: The case of Frankenwald Nature Park, Germany". Tourism Management Perspectives8, 42-48.

Cucculelli, M., & Goffi, G. (2016), "Does sustainability enhance tourism destination competitiveness? Evidence from Italian Destinations of Excellence". Journal of Cleaner Production111, 370-382.

Dibra, M. (2015), "Rogers theory on diffusion of innovation-the most appropriate theoretical model in the study of factors influencing the integration of sustainability in tourism businesses". Procedia-Social and Behavioral Sciences195, 1453-1462.‏

Dolnicar, S., & Leisch, F. (2008). "Selective marketing for environmentally sustainable tourism". Tourism Management29(4), 672-680.‏

Domínguez-Gómez, J. A., & González-Gómez, T. (2017), "Analysing stakeholders’ perceptions of golf-course-based tourism: A proposal for developing sustainable tourism projects". Tourism Management63, 135-143.

Erkuş-Öztürk, H., & Eraydın, A. (2010), "Environmental governance for sustainable tourism development: Collaborative networks and organisation building in the Antalya tourism region". Tourism management31(1), 113-124.‏

Franzoni, S. (2015), "Measuring the sustainability performance of the tourism sector". Tourism Management Perspectives16, 22-27.

Hanafiah, M. H., Azman, I., Jamaluddin, M. R., & Aminuddin, N. (2016), "Responsible Tourism Practices and Quality of Life: Perspective of Langkawi Island communities". Procedia-Social and Behavioral Sciences222, 406-413.‏

Hatipoglu, B., Alvarez, M. D., & Ertuna, B. (2016), "Barriers to stakeholder involvement in the planning of sustainable tourism: the case of the Thrace region in Turkey". Journal of Cleaner Production111, 306-317.

Hultman, J., & Säwe, F. (2016), "Absence and presence of social complexity in the marketization of sustainable tourism". Journal of Cleaner Production111, 327-335.

Jurowski, C., Uysal, M., & Williams, D. R. (1997), "A theoretical analysis of host community resident reactions to tourism". Journal of travel research36(2), 3-11.‏

Lee, T. H., & Hsieh, H. P. (2016), "Indicators of sustainable tourism: A case study from a Taiwan's wetland". Ecological Indicators67, 779-787.

Lim, W. M. (2016), "Creativity and sustainability in hospitality and tourism". Tourism Management Perspectives18, 161-167.

Mathew, P. V., & Sreejesh, S. (2017). "Impact of responsible tourism on destination sustainability and quality of life of community in tourism destinations". Journal of Hospitality and Tourism Management31, 83-89.‏

Mihalic, T. (2016), "Sustainable-responsible tourism discourse–Towards ‘responsustable’ tourism". Journal of Cleaner Production111, 461-470.‏

Mikulić, J., Kožić, I., & Krešić, D. (2015). "Weighting indicators of tourism sustainability: A critical note". Ecological Indicators48, 312-314.‏

Organization for Economic Cooperation and Development (OECD), (1980), "L’impact du tourisme sur l’environnement". Rapport Général. Paris: OECD.

Qureshi, M. I., Hassan, M. A., Hishan, S. S., Rasli, A. M., & Zaman, K. (2017), "Dynamic linkages between sustainable tourism, energy, health and wealth: Evidence from top 80 international tourist destination cities in 37 countries". Journal of Cleaner Production158, 143-155.

Rahayuningsih, T., Muntasib, E. H., & Prasetyo, L. B. (2016). "Nature based tourism resources assessment using geographic information system (GIS): Case study in Bogor". Procedia Environmental Sciences33, 365-375.‏

Sörensson, A., & von Friedrichs, Y. (2013). "An importance–performance analysis of sustainable tourism: A comparison between international and national tourists". Journal of Destination Marketing & Management2(1), 14-21.‏

Sutawa, G. K. (2012), "Issues on Bali tourism development and community empowerment to support sustainable tourism development". Procedia economics and finance4, 413-422.

Teh, L., & Cabanban, A. S. (2007), "Planning for sustainable tourism in southern Pulau Banggi: An assessment of biophysical conditions and their implications for future tourism development". Journal of environmental management85(4), 999-1008.‏

Tisca, I.A., Istrat, N., Dumitrescu, C. D., & Cornu, G. (2016), "Management of Sustainable Development in Ecotourism. Case Study Romania". Procedia Economics and Finance39, 427-432.‏

Torres-Delgado, A., & Palomeque, F. L. (2014), "Measuring sustainable tourism at the municipal level". Annals of Tourism Research49, 122-137.

Tsaur, S.H., Lin, Y.C., Lin, J.H. (2006), "Evaluating ecotourism sustainability from theintegrated perspective of resource, community and tourism". Tour. Manage. 27,640–653.

Vitasurya, V. R. (2016). "Local wisdom for sustainable development of rural tourism, case on Kalibiru and Lopati Village, Province of Daerah Istimewa Yogyakarta". Procedia-Social and Behavioral Sciences216, 97-108.‏

World Commission on Environment and Development (WCED), (1987), "Our common future: The Brundtland report". New York: Oxford University Press, London.

Yüzbaşıoğlu, N., Topsakal, Y., & Çelik, P. (2014), "Roles of Tourism Enterprises on Destination Sustainability: Case of Antalya, Turkey". Procedia-Social and Behavioral Sciences150, 968-976.‏

Zhang, J., Ji, M., & Zhang, Y. (2015), "Tourism sustainability in Tibet–Forward planning using a systems approach". Ecological Indicators56, 218-228.