موضوعات = جامعه شناسی گردشگری
جامعه شناسی گردشگری

نگاشت شناختی روابط علّی محرک‌های چندحسی و حس تعلق به مکان در بافت تاریخی یزد

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از 30 خرداد 1405

https://doi.org/10.22054/tms.2026.92397.3197

حامد فلاح تفتی، سیده عاطفه تسلیم

چکیده هدف پژوهش، مدل‌سازی روابط علّی میان محرک‌های چندحسی، ویژگی‌های فضایی‌ـ‌معمارانه، مؤلفه‌های ادراکی‌ـ‌احساسی و فرهنگی‌ـ‌اجتماعی با حس تعلق به مکان در بافت تاریخی یزد است. پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر راهبرد اکتشافی است و با استفاده از روش نگاشت شناختی فازی انجام شد. داده‌ها از طریق قضاوت ۱۷ خبره گردآوری و ۱۵ مفهوم در چهار لایه تحلیلی شناسایی شد. یافته‌ها نشان داد شبکه نهایی شامل ۵۲ رابطه مستقیم با تراکم ۰.۲۴۸ است و مؤلفه‌های «مصالح بومی و شیوه ساخت»، «سازمان فضایی درون‌گرا» و «حس اصالت و هویت» بیشترین مرکزیت را دارند. نتایج شبیه‌سازی نیز نشان داد فرسایش لایه‌های فضایی‌ـ‌معمارانه و فرهنگی‌ـ‌اجتماعی بیشترین اثر کاهنده را بر حس تعلق دارد. نتیجه پژوهش بیانگر آن است که تقویت حس تعلق در یزد مستلزم صیانت همزمان از ماده، فضا، معنا و تعامل اجتماعی است.

جامعه شناسی گردشگری

تحلیل سیستماتیک مدل‌های سفر مشتری در گردشگری دیجیتال: کاربست چارچوب نظری قیف پارادایم

دوره 21، شماره 73، بهار 1405، صفحه 355-388

https://doi.org/10.22054/tms.2025.85256.3057

مرضیه مرادی، ابوالحسن حسینی، محمد صفری

چکیده در این پژوهش با هدف تحلیل نظام‌مند مدل‌های سفر مشتری در بستر گردشگری دیجیتال، با بهره‌گیری از رویکرد مفهومی «قیف پارادایم» به دسته‌بندی، تحلیل و ترکیب یافته‌های پیشین پرداخته شده است. این چارچوب امکان تمایز میان سطوح مختلف دانش از داده‌های تجربی تا مفاهیم بنیادی را فراهم می‌سازد. با استفاده از الگوی مرور سیستماتیک بولاند و همکاران (2013)، 12 مقاله علمی منتخب در چهار سطح مشاهدات، متدهای تحلیلی، تئوری‌های خاص و فرضیات پایه طبقه‌بندی و بررسی شدند. نتایج حاکی از تمرکز غالب بر داده‌های تجربی و غفلت از سطوح نظری است. همچنین فقدان مطالعات مروری مستقل، نیاز به پژوهش‌های جامع‌تر را برجسته می‌کند. فناوری‌های دیجیتال و تعاملات آنلاین در شکل‌گیری مدل‌های تصمیم‌گیری مشتریان نقش کلیدی دارند و مسیرهایی نو برای تحقیقات آتی در حوزه‌هایی چون هوش مصنوعی، واقعیت افزوده و کلان‌داده‌ها پیشنهاد می‌شود.

جامعه شناسی گردشگری

تجربه ماندگار گردشگری از طریق بازی‌وارسازی بر پایه مدل طراحی تجربه ماندگار (MED)، مورد مطالعه: مجموعه فرهنگی تاریخی سعدآباد

دوره 20، شماره 70، تابستان 1404، صفحه 125-170

https://doi.org/10.22054/tms.2025.83354.3010

فاطمه یاوری گهر، محمد زواران حسینی

چکیده امروزه صنعت گردشگری با چالش‌های زیادی از جمله تغییرات سریع اقتصادی و اجتماعی مواجه است و با ورود به اقتصاد تجربه، گردشگران به دنبال تجربه‌های عمیق و معنادار می‌باشند. در این میان، استفاده از نوآوری‌هایی همچون بازی‌وارسازی به‌عنوان ابزاری برای پاسخ به این چالش‌ها و ایجاد تجربه ماندگار گردشگری اهمیت ویژه‌ای یافته است. این پژوهش به بررسی امکان استفاده از بازی‌وارسازی در مجموعه سعدآباد تهران برای افزایش ماندگاری تجربه گردشگری پرداخته است. با بهره‌گیری از مفاهیم مدل تجربه ماندگار ( MED)، یک بازی طراحی شد که هدف آن افزایش تعامل و مشارکت بازدیدکنندگان بود. سپس تاثیر بازی بر تجربه بازدیدکنندگان از طریق پرسشنامه‌ طراحی شده بر اساس مدل MED، در دو مرحله پیش و پس از بازی به روش درون گروهی سنجیده شد. در پایان، نتایج پژوهش نشان داد که بازی‌وارسازی می‌تواند به افزایش ماندگاری تجربه گردشگری کمک کند.

جامعه شناسی گردشگری

طراحی و تبیین مدل مفهومی بازگشت گردشگران بر اساس تئوری نقشه سفر مشتری

دوره 19، شماره 68، زمستان 1403، صفحه 133-166

https://doi.org/10.22054/tms.2024.78963.2924

محمد علی سیاه سرانی کجوری

چکیده هدف پژوهش حاضر، طراحی و تبیین مدل مفهومی معیارهای تأثیرگذار بر بازگشت گردشگران بر اساس نقشه سفر مشتریان است، لذا این پژوهش از نوع آمیخته، اکتشافی و در قالب مطالعات مقطعی می‎باشد. در گام اول پژوهش از طریق مصاحبه‌های نیمه ساختاریافته، شاخص‌های تأثیرگذار بر بازگشت گردشگران به بازارچه مرزی اینچه برون شناسایی و در طبقاتی قرار گرفتند. در این گام، جامعه آماری پژوهش شامل مشتریان، مسافران، صاحبان کسب‌وکار در بازارچه مرزی اینچه برون و کارشناسان و متخصصان دانشگاهی بودند که با استفاده از روش نمونه‌گیری در دسترس تا رسیدن به اشباع نظری در مجموع 21 مصاحبه انجام و در نرم‌افزار MAXQDA20 پیاده‌سازی و با استفاده از روش تحلیل محتوا مورد تجزیه‌وتحلیل قرار گرفت. نتایج نشان داد گردشگران در سفر خود به بازارچه مرزی اینچه برون 47 نقطه تماس را به‎عنوان نقاط تأثیرگذار بر بازگشت مجدد خود لمس کردند که این نقاط بر اساس قرابت معنایی در 8 مقوله دسته‌بندی شدند. در گام دوم با استفاده از مدل‌سازی ساختاری تفسیری، مدل مفهومی پژوهش طراحی و ماتریس قدرت نفوذ-وابستگی استخراج شد. در این گام، جامعه آماری پژوهش شامل کارشناسان، متخصصان دانشگاهی و گردشگران بودند که به‎منظور طراحی مدل پژوهش، تعداد 17 پرسشنامه بین آن‌ها توزیع و جمع‌آوری شد. نتایج مرحله کمی نشان داد، مدل مفهومی بازگشت گردشگران به‎صورت چهار سطحی قابل ترسیم بوده که روابط بین این متغیرها و تحلیل آن‌ها بر اساس ماتریس قدرت نفوذ-وابستگی می‌تواند منجر به افزایش نرخ بازگشت گردشگران گردد. نتایج پژوهش نشان داد بازگشت گردشگران به مقاصد گردشگری تصمیم چندبُعدی و پیچیده است و تصمیم‌گیران این عرصه باید با دیدی کل‌نگر و همه‎جانبه این عوامل را با توجه به درجه اهمیت آن‌ها مدنظر قرار دهند.

جامعه شناسی گردشگری

بررسی تأثیر عوامل انگیزشی رانشی و کششی بر تقاضای گردشگری ادبی در ایران

دوره 19، شماره 67، پاییز 1403، صفحه 41-78

https://doi.org/10.22054/tms.2024.79828.2938

سیدمجتبی محمودزاده، اسماعیل قادری، دانیال خلج

چکیده تحقیق حاضر با هدف شناخت عوامل انگیزشی تأثیرگذار بر تقاضای گردشگری ادبی در ایران و با استفاده از نظریه عوامل انگیزشی رانشی و کششی به رتبه‌بندی عوامل تأثیرگذار بر تقاضای گردشگری ادبی می‌پردازد. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت و روش، توصیفی- پیمایشی است. برای تجزیه و تحلیل داده‌ها از روش مدل‌سازی معادلات ساختاری استفاده شده است. ابزار اصلی گردآوری داده‌ها، پرسشنامه است. پرسشنامه به روش نمونه‌گیری غیراحتمالیِ اتفاقی یا در دسترس بین جامعۀ آماری تحقیق شامل گردشگران ادبی داخلی و خارجی توزیع شده است.
نتایج بررسی‌ها نشان داد که در بین عوامل رانشی بالاترین میانگین مربوط به عوامل روانشناختی می‌باشد. در بین عوامل کششی نیز بالاترین میانگین مربوط به عوامل نامحسوس می‌باشد. به طورکلی، عوامل روانشناختی بالاترین میانگین را دارد و عوامل جست‌و جو، عوامل نامحسوس، عوامل محسوس، عوامل فیزیکی و تعاملات اجتماعی به ترتیب دارای رتبه‌های بعدی هستند.

جامعه شناسی گردشگری

الگوی مدیریت ادراکات در گردشگری بین الملل(مورد مطالعه : گردشگران ایرانی در ترکیه)

دوره 19، شماره 66، تابستان 1403، صفحه 35-66

https://doi.org/10.22054/tms.2024.79052.2926

وحید ناصحی فر

چکیده نحوه شکل‌دهی اداراکات گردشگران یا مدیریت ادراکات به جهت ایجاد مزیت رقابتی و توسعه رقابت‌پذیری برای آژانس‌های مسافرتی، اهمیت زیادی دارد. الگوی جامعی در خصوص مدیریت ادراکات گردشگران تاکنون ارائه نشده و هدف این تحقیق، استخراج الگوی مدیریت ادراکات گردشگران بوده است. در این تحقیق از روش کیفی – کیفی استفاده شده، به این ترتیب که در روش کیفی اول بر اساس روش فراترکیب از ادبیات و پیشینه تحقیق، کدهای باز، محوری و انتخابی استخراج شده و سپس در روش کیفی دوم بر اساس روش تحلیل مضمون به کمک مصاحبه‌های انجام‌شده، بازنگری کدهای استخراجی در جهت بومی‌سازی و استفاده کاربردی، انجام شده است. به‌منظور اعتبارسنجی و بررسی پایایی هر دو روش کیفی-کیفی، از پایایی بین دو کدگذار استفاده شده است. الگوی نهایی مدیریت ادراکات گردشگران به‌صورت پیشایندها مانند ویژگی‌های آژانس مسافرتی، روش‌های مدیریت ادراکات مانند اقدامات بازاریابی آژانس مسافرتی و پسایندها مانند تحقق اهداف گردشگران و آژانس‌های مسافرتی، استخراج شده است. دستاورد اصلی این تحقیق، الگوی شبکه مضامین مدیریت ادراکات گردشگران بوده است.